shkolakz.ru 1

Ыєшам компьютер - portable computer -


П
ортативный компьютер Жасалыну єЅрылымы кјлiкпен немесе тЅтынушыны» јзi алып жѕруге єолайлы ша№ын компьютер. Оны» сЅйыє кристалл негiзiнде жасал№ан компьютер єорабыны» жабу єаєпа№ында орналасєан жазыє дисплейi, пернетаєтасы, энергиядан тёуелсiз жедел жады, сыртєы єЅрыл№ылармен байланыстыру єЅралдары бар.

Ыр№аєты жиiлiк
- loop frequency -

Т
актовая частота Процессорды» е» єарапайым элементар iшкi операцияларыны» орындалу жиiлiгi. Бiр ыр№аєта (тактiде) кјптеген стандартты операциялар орындалады,олар: мёлiметтердi бiр Ѕядан екiншi Ѕя№а алмастыру, программаны басєару функциясын јзгерту, санды регистр мёнiне єосу т.с.с.


I


Iздеп тауып ауыстыру - search and replace -

Поиск и замена

Мётiнде бiрнеше рет кездесетiн сјздi немесе сјздер тiркесiн автоматты тѕрде басєа жа»а сјзге (сјздерге) алмастыру командасы. БЅл команда ке» тара№ан мётiн редакторларыны» барлы№ында да бар. Оны орындау кезiнде экран№а шы№атын сЅхбаттасу терезесiнi» екi јрiсiнi» бiрiне бЅрын№ы ауыстырылатын сјз тiркесi, ал екiншiсiне- оны» ауысатын жа»а мёнi жазылады. Операцияны» орындалуы нётижесiнде екiншi тiзбек бiрiншiнi алмастырады. БЅл ёрекет єЅжатты» барлыє кјлемiнде немесе белгiленген бiр бјлiгiнде жѕзеге асырылады, онда мётiннi» кiшi жёне бас ёрiптермен жазыл№анды№ын, ёртѕрлi єарып (шрифт) нЅсєаларымен де терiлгендiгiн автоматты тѕрде ескере отырып алмастыру мѕмкiндiктерi бар. Мысалы, Word редакторында бЅл операция Тѕзету (Правка)–Алмастыру (Заменить) коман-далары арєылы орындалады.

Iздестiру командасы - search command -

Команда поиска

Мётiнде бiрнеше рет кездесетiн сјздi немесе сјздер тiркесiн автоматты тѕрде iздестiру процедурасын iске асыратын команда. БЅл команда ке» тара№ан мётiн редакторларыны» барлы№ында да бар. Оны орындау кезiнде экран№а шы№атын сЅхбаттасу терезесiнi» јрiсiне iзделетiн сјз тiркесi жазылады да, Табу (Найти) батырмасы шертiледi. Сол сјз табыл№ан єатарларда ол белгiленiп, ары єарай не iстеу керектiгi жЅмыс iстеушiнi» јз ёрекетiне байланысты болады. Мысалы, Word редакторында бЅл операция Тѕзету (Правка)–Табу (Найти) командалары арєылы орындалады.


Iздестiру менюi - search menu - Меню поиска

Автоматтандырыл№ан аєпараттыє жѕйенi» дисплей экранына шы№аратын сЅхбаттасу терезесiнi» жЅмыс режимдерi жина№ы.

Iскер графика (iс графикасы) -

business graphics - Деловая графика

Кјптеген кестелiк процессорларда, мёлiметтер базасында жёне мётiндiк редакторларда єабылдан№ан мёлiметтердi» тиiстi бјлiгi-мен жѕзеге асырылатын аєпаратты графикалыє тѕрде бейнелеу тёсiлi. Мысалы, берiлген сан мёлiметтерiне сѕйене отырып, гистограммалар, сызыєтыє графика, дј»гелектiк диагаммалар т.б. тЅр№ызу жёне оларды безендiру ёрнекеттерi. Excel, Access, Word программаларында iс графикасы ке» єолданылады.

Iстен шы№у - fault, failure -

Выход из строя, отказ

1. Белгiлi бiр команданы» орындалуы алдында жария етiлетiн тјтенше жа№дай. Іызмет атєару блогыны» талап етiлген мiндеттердi орындау мѕмкiндiгiнен толыє немесе жартылай айырылуы. МЅндайда процессор сол ёрекеттi єайта орындау режимiн iске єосады, я№ни iстен шы№уды ј»деу командасы кiнёратты тауып, тјтенше жа№дай аластатылмайынша келесi ёрекетке кјшудi уаєытша тоєтатады.

2. ІЅрыл№ыны» јз функциясын орындай алмайтын дёрежеге жеткенiн кјрсететiн физикалыє єЅбылыс, мЅндай жа№дай јткiзгiш ѕзiлгенде, электр жѕйесiнi» єысєаша тЅйыєталуы бол№анда т.б. кездерде болады.

Iшкi (меншiктi) жады- internal (private)

storage - Внутренная (собственная) память

Есептеу єЅрыл№ысыны» iшiнде орналасєан, жылдам iстейтiн жёне онымен тiкелей басєарылатын жады тѕрi.

Iшкi каталог-subdirectory - Подкаталог

Басєа каталогты» iшкi элементi болып табылатын, я№ни оны» iшiнде орналасєан каталог немесе бума.

Iшкi модем - internal modem -


Внутренний модем

Компьютер єЅрамына кiретiн оны» iшкi таєшасында орналасєан модем тѕрi.Оны» телефон желiсiмен єосылатын сыртєы єосєыш тараєшасы болады.

Iске єосу (инициализация) файлдары -

NIfiles- Файлы инициализации

Іолданбалы программаларды iске єосєанда солармен бiрге оєылып, оны» жЅмыс параметрлерiн - экран тѕсiн, пайдаланылатын єарiптердi (шрифтердi), оларды» мјлшерiн, уаєыт, мерзiм форматтарын т.б. аныєтайтын файлдар.

Э


Экран таєтасы - screen panel - Панель экрана

Жаєтаумен єоршал№ан жёне аєпараттыє мёлiметтердi орналастыру№а, форматтарды даярлау№а жёне басєа да маєсаттар№а арнал№ан дисплей экранында№ы аймає. Менюдi, аныєтамалыє мёлiметтi жёне де басєа аєпараттарды орналастыру№а арнал№ан дисплей экраныны» тјртбЅрышты айма№ы.

Экранды саєтау программасы - screen saver -

Программа сбережения экрана

Компьютер ешєандай жЅмыс iстемей бiраз уаєыт (1-5 минут) тЅр№аннан кейiн экранда№ы мёлiметтi јшiрiп, єоз№алыста№ы кескiндердi (мысалы, жЅлдызды аспан јрнегiн немесе фейерверктi) экран бетiне шы№аратын программа. ТЅраєты бейне экранда кјмескi iз єалдырып, оны ескiртедi. Сондыєтан єоз№алыста№ы бейне экран бетiн ескiруден саєтап, ёрi оператор сыртєа шы№ып кеткен жа№дайда оны» аєпараттарын сырт кјзден саєтайды.

Экранды тазалау - screen clearing-

Очистка экрана

Дисплей экранынан барлыє кескiндердi жою операциясы.

Экранны» басылымы - Print Screen (PrSc) -

Печать экрана

Пернетаєтада№ы Print Screen пернесi, оны басєан кезде дисплей экраныны» бетiндегi кјрiнiстi» толыє кјшiрмесi принтерге басылып шы№ады. Со»№ы кездегi шыєєан компьютерлерде бЅл перне экран кјрiнiсi кјшiрмесiн буферге алу єызметiн атєаралды.


ЭЕМ - computer - ЭВМ

°ртѕрлi электрондыє єЅрыл№ылармен жабдыєтал№ан цифрлы есептеуiш машина, ол мёлiмет ј»деу iстерiнi» барлыє тѕрiн автоматты тѕрде программа басєаруымен орындай алады. Компьютер Ѕ№ымын єара»ыз.

ЭЕМ операторы - computer operator -

Оператор ЭВМ

ЭЕМ-де жЅмыс iстейтiн жёне есептеу процесiн сѕйемелдей отырып басєаратын маман.

ЭЕМ-дi пайдаланушы, тЅтынушы -

computer user -Пользователь ЭВМ

ЭЕМ-да мёселелердi шешуге мѕмкiндiк берiлген немесе аєпараттыє аныєтама жѕйелерiмен сЅхбаттыє режимде орындау№а жЅмыс берiлген ЭЕМ єызметiн тЅтынушы.

ЭЕМ-дi топтастыру - computer complexing-

Комплексирование ЭВМ

Кѕрделi мёселелердi шешу немесе мёлiметтердi бiрлесiп ј»деудi Ѕйымдастыру ѕшiн бiрнеше ЭЕМ-дердi бiртЅтас жѕйеге бiрiктiру. БЅл жа№дай ѕлкен сенiмдiлiктi, ѕлкен јнiмдiлiктi талап етiп, єЅрама ЭЕМ-дер арасында єызметтi тиiмдi бјлiсу iсiн атєарады.

ЭЕМ-нi» архитектурасы - computer architecture - Архитектура ЭВМ

Берiлген функцияларды орындауды єамтамасыз ететiн ЭЕМ негiзгi єЅрыл№ыларыны», тораптары мен блоктарыны» жиынты№ы, сондай-ає оларды» арасында№ы аєпараттыє байланыстарды басєару єЅрылымдары.

Экранды саєтау командасы - Screen saver -

Программа сбережения экрана

Компьютерде бiрсыпыра уаєыт аралы№ында (бiрнеше минут) ешкiм жЅмыс iстемей єой№анда, экранды уаєытша сјндiретiн немесе о№ан єоз№алып тЅратын бейне шы№аратын программа. Ол экранды пайдалану мерзiмiн Ѕзартып, экранда№ы мёлiметтi сырт кјзден уаєытша жасыру iсiн атєарады.

Электрондыє диск, жал№ан диск - RAM-disk -

Электронный диск, псевдодиск


Компьютер негiзгi жадыны» белгiлi бiр бјлiгiнi» логикалыє тѕрде келiсiм бойынша јзiнше жа»а аты бар бiр дискiнi» меншiгiне берiлуi. Физикалыє дискiлер дестесiнi» јзiндiк јзгеше атауы бар белгiлi бiр логикалыє бјлiгi деп те айтса болады. Оперциялыє жѕйе мЅндай дискiнi єарапайым диск ретiнде пайдаланады. Компьютер жедел жадын ке»ейтетiн жёне операциялыє орта осы компьютердi» жѕйелiк дискiсi ретiнде єарастыратын витртуалды сыртєы жады.

Электрондыє кесте - spreadsheet -

Электронная таблица

Сандармен нјмiрленген жолдары мен латын ёрiптерiмен белгiленген ба№аналары бар кесте тѕрiнде реттелген аєпаратты ј»деу програм-малары, олар мётiндiк жёне сандыє аєпаратты ј»деудi» интерактивтi жѕйесi ретiнде єарасты-рылады. Іазiргi кездегi ке» тарал№ан электрондыє кестелерге Excel, QuattroPro тёрiздi электрондыє кестелер жатады.

Электрондыє єЅжат - electronic document -

Электронный документ

Тиiстi программалыє жёне аппараттыє єЅралдарды» кјмегiмен адамны» тѕсiнуiне уына, Ѕ№ынуына) арнал№ан компьютер жадында№ы мёлiметтер жиынты№ы. Электрондыє єЅжат мётiндiк, графикалыє, дыбыстыє аєпараттардан єЅралып, кѕрделi єЅрылымнан тЅра алады.

Электрондыє єЅжатты» режимi - electronic document mode - Режим электронного

документа

Кейбiр программаларда (Word редакторында) єЅжатты экранда єарап шы№уды о»айлату маєсатымен єЅжатты же»iлдетiп бейнелеу режимi. Мысалы, мётiн мјлшерiн ѕлкен символдармен бейнелеу, жолды» Ѕзынды№ын терезе мјлшерiмен те»естiру. Мётiн кјрiнiсi бЅл режимде басылып шыєєанда єандай тѕрде кјрiнсе, сондай тѕрге сёйкес болуы керек. Электрондыє єЅжат режимiнде келiсiм бойынша ІЅжат схемасы деп аталатын мјлшерi айнымалы аймає автоматты тѕрде ашылады, онда єЅжат єЅрылымы кескiнделедi. ІЅжат бойынша тез орын ауыстыру жёне онда№ы јз орнын аныєтау ѕшiн єЅжат схемасын пайдалану№а болады.


Электрондыє кестедегi жолды» нјмiрi -

row number - Номер строки

Электрондыє кестеде жол нјмiрiн аныєтайтын бѕтiн сан.

Электрондыє киоск - electronic kiosk -

Электронный киоск

Іосылмалы сенсорлыє монитормен жабдыєтал№ан мультимедиа аныєтамалы№ы жѕйесi, кјрмелер, мЅражайлар, жарыстар јткiзу ѕшiн ке» єолданылады.

Электрондыє јнеркёсiп Ассоциациясыны» теледидар бойынша Ѕлттыє комитетi - National Television Systems Committee-

Национальный комитет по телевидению Ассоциации электронной промышленности

1. 1953 жылы АІШ байланыс Федералды комиссиясы маєЅлда№ан, тѕрлi-тѕстi коммер-циялыє хабарларды сипаттайтын єЅжаттарды даярла№ан, электронды јнеркёсiп Ассоциа-циясыны» теледидар бойынша Ѕлттыє комитетi.

2. Секундына 30 кадр, ёр кадрда 525 жол болатын NTSC стандарты, АІШ пен Жапонияда єабыл-дан№ан тѕрлi-тѕстi теледидар форматы.

Электрондыє пошта - electronic mail, E-mail -

Электронная почта

Компьютер желiсiн оны пайдаланушыларды» јзара хабар алмасу єЅралы ретiнде пайдалануы. БЅл жѕйеде хабарларды саєтау жёне жјнелтудi» барлыє єызметiн компьютер јзi орындайды, ол ѕшiн арнайы программа бар. Электрондыє пошта - е» арзан, ёрi жылдам байланыс тѕрi, ол мекеме єызметтерiн автоматтандыру жѕйесiнi» ма»ызды єЅраушысы. Электрондыє пошта ѕлкен компьютер желiлерiнде де, электрондыє бюллетендерде де, ша№ын офистiк желiлерде де жЅмыс iстей бередi.

Электростатикалыє графиксал№ыш - electrostatic plotter - Электростатический

графопостроитель

Бiрнеше электрод арєылы бояуды єа№аз№а немесе басєа затєа электростатикалыє жолмен сi»iрiп жазатын растрлыє графиксал№ыш.

Элементтiк база - integrated circuit -

Элементная база

Есептеу техникасы єЅрыл№ыларын электрондыє схемалардан (диодтарды, триодтарды, минкросЅлбаларды жёне т.б.) физикалыє тѕрде єЅрастыру кезiнде пайдаланылатын элементтер жина№ы. Компьютердi» элементтiк базасы Ѕ№ымын єара»ыз.

Эмулятор - emulator - Эмулятор

Компьютердi» немесе электрондыє єондыр-№ыны» басєа бiр єЅрыл№ы жЅмысын бейнелеп кјрсетуiне арнал№ан аппараттыє- программалыє єЅралдар. Мысалы, эмулятор программасыны» кјмегiмен бiр компьютер басєа єуатты компьютердi» терминалы рјлiн атєар а алады.

Эмуляция - emulation - Эмуляция, имитация

Бiр компьютердi» жЅмысын екiншi бiр компьютерде бейнелеп елестете алатын программа (микропрограмма), мЅнда басєа компьютердi» јзiндiк машиналыє командалары а№ымда№ы компьютерде орындала алады. Басєаша айтєанда, бiр компьютерде басєа компьютердi» командалыє жѕйесiнде жазыл№ан программаны орындау мѕмкiндiгi.