shkolakz.ru 1
Ф КГМУ 4/3-07/02

ПП КГМУ 4/02




Қарағанды мемлекеттік медицина университеті

Жалпы гигиена, экология және тағам гигиенасы










Оқытушылардың жетекшілігімен студенттердің өзіндік жұмысына арналған әдістемелік нұсқау




Тақырыбы: Қоршаған ортаның сапасы және тұрғындар денсаулығы


Пән: «Экология және тұрақты даму»

Мамандығы: 5В 110400 «Медико-профилактикалық іс»

Курс: 1

Құрастырған
: Жарылкасынова А.М.


Қарағанды 2012


Жалпы гигиена, экология курсының

отырысында талқыланды және бекітілді

Хаттама № 11, 01.06.2012ж.


Жалпы гигиена, экологияға жауапты _______ Калишев М.Г.


  • Тақырыбы: Қоршаған ортаның сапасы және тұрғындар денсаулығы.




  • Мақсаты: қоршаған орта факторлары мен адамның денсаулық күйі қарым-қатынасы, оның әсерін бағалау әдістері және қолайсыз әсерлесуді азайту бойынша шараларды ұйымдастыру жөнінде түсінік қалыптастыру.




  • Оқыту міндеттері:

  • Қоршаған ортаны қорғаудың және табиғатты ұтымды пайдаланудың негізгі принциптерімен және әдістерімен таныстыру;

  • Қоршаған орта объектілерінің сапасын бағалауды және халық денсаулығына антропогендік әсерлердің рөлін айқындауды үйрету;

  • өз білімін халықтың экологиялық білімін арттыру мақсатында, табиғатты қорғау шараларын және табиғатты ұтымды пайдалануға үгіттеу үшін пайдалану.




  • Жүргізу формасы: пікірталас жүргізу, жағдайлық есептерді шығару




  • Тақырып бойынша тапсырма:
          • Қоршаған орта факторларының тұрғындар денсаулығына әсерін бағалау


          • Урбанизацияның оң және терір жақтарын ашып көрсету

          • экологиялық дағдарыстың құрылымы мен себептерін игеру;

          • табиғат епн қоғамның өзара қатынасын жақсарту мәселелерін қарастыру адамзаттың өмір сүру мәселесі ретінде;

          • әртүрлі денгейде әлеуметтік жүйенің тұрақты экономикалық дамуының мүмкіндіктері мен критерийлерін игеру;

          • тұрақты даму коцепциясының аспектілерін игеру




        • Тарату материалдары: нормативтік құжаттар, жағдайлық есептер жинағы
    • Әдебиеттер




  1. Кенесариев У.И., Жакашов Н.Ж. Экология и здоровье населения: Учебник для медицинских ВУЗов и колледжей. Алматы. 2002. – 260 с.

  2. Мягков С.М. Социальная экология: этнокультурные основы устойчивого развития. М.:НИИиПИ экологии города,2001.

  3. Коробкин В.И., Передельский Л.В. Экология. – Ростов н/Д:изд-во«Феникс», 2001.– 576с.

  4. Новиков Ю.В. Экология, окружающая среда и человек: Учеб. Пособ.М.:Фаир,1998.

  5. Никандров А.М., Хорунжая Т.А. Глобальная экология. М.:Книга-сервис, 2003.

  6. Барлыбаев Х.А. Пути человечества: самоуничтожение или устойчивое развитие// Устойчивое развитие. - 2003. - № 2. - С. 3-5.

  7. Перман Р., Ма Ю., Макгилври Дж. и др. Экономика природных ресурсов и охраны окружающей среды (промежуточный уровень): пер. с англ. – М.: Издательство ТЕИС, 2007. – 1167 с.

  8. Папенов К.В, ред. Экономика природопользования – М.: Проспект, 2006. – 900 с.

  9. Воронков Н.А. Экология общая, социальная, прикладная: Учебник для студентов высших учебных заведений. Пособие для учителей. – Агар, 1999. – 424 с.

  10. Экология / Под ред. В.В.Денисова Ростов-на-Дону: МарТ,2002.

  11. Окружающая среда и устойчивое развитие в Казахстане. Серия публикаций ПРООН Казахстан. Алматы, № UNDPKAZ 06. 2004.


  12. Шилов И.А. Экология. М.:Высшая школа. 2001.

  13. Гирусов Э.В. Экология и экономика природопользования. М.:Закон и право, ЮНИТИ,1998.

  14. Мусина У.Ш. Теоретические основы охраны окружающей среды: Учебное пособие.Алматы: КазНТУ, 2000.

  15. Розанов С. Общая экология.С-П-М-Краснодар:Лань, 2003

  16. Федотова А.И., Никольская А.Н. Практикум по экологии. Москва:Гуманит. изд. центр «Владос», 2001.

  17. Экологический терминологический словарь. Алматы: Рауан. 2000.




    • Бақылау

  1. Тіршілік ету ортасы және экологиялық факторлар (абиотикалық, биотикалық және антроп огендік) түсініктері.

  2. Абиотикалық факторлар, немесе өлі табиғат факторлары: климаттық, атмосфералық, топырқатық, гидрологиялық, геоморфологиялық және басқалар)

  3. Биотикалық факторлар, немесе тірі табиғат факторлары: бір организмдердің немесе қауымдастықтардың басқасына, сондай-ақ өлі тіршілік ету ортасына әсері.

  4. Тірі организмдердің түрішілік және түраралық қарым-қатынастары: антагонисттік (жыртқыштық, паразиттік, бәсекелестік, аменсализм) антагонисттік емес (нейтрализм, симбиоз, мутализм, комменсализм, протокооперация).

  5. Антропогендік факторлар: тірі және өлі табиғатқа тікелей немесе жанама әсерлері

  6. Экологиялық факторлардың әрекет ету аймағы: экологиялық оптимум, пессимум, сын нүктесі (критиалық) – экологиялық минимум және максимум.

  7. Экологиялық валенттілік (пластикалық) – тірі организмдердің экологиялық факторлардың белгілі бір әрекет ету диапазонында тіршік етуге бейімделуі.

  8. Стенобионттық және эврибионттық организмдер

  9. Лимиттеуші факторлар және олардың маңызы

  10. Ю. Либихтің минимум заңы
  11. Биологиялық ұйымдағы популяцияның орны мен рөлі.


  12. Популяции құрылымы: жыныстық, жастық, территориялық, өлшемдік. Жастық популяция түрлері: қалыпты, регшрессивті және ендіретін.

  13. Популяцияның жастық құрылымының қолданбалы маңызы.

  14. Популяцияның биотикалық потенциалы және оның табиғи жағдайда жүзеге асырылу мүмкіндіктері.

  15. Популяция санының көбею типтері: экспоненциалдық және логикалық қисық бойынша.

  16. Популяция санына (тығыздығына) әсер етуші факторлар: тығыздығына байланысты (биотикалық немесе реттеуші) және оған байланыссыз (абиотикалық немесе модификациялаушы).

  17. Жыртқыш-құрбан, паразит-қожайын, бәсекелестік қарымқатынастарындағы особьтер санын түраралық реттеу механизмі.

  18. Популяция санын популяцияішілік реттеу механизмі: әлсіреген особьтардың өлуі, каннибализм, дамуының тежелуі және неғұрлым күшті особьтарды бөлу арқылы көбею процесінен шығарып тастау.

  19. Адамды қоршаған орта және оның спецификасы

  20. Адам экологиялық зерттеу объектісі ретінде

  21. Адамның тіршілік ету ортасына бейімделуі.

  22. Бейімделу типтері

  23. Жеке және топтық бейімделу мәні

  24. Демография деген не? Демографияның негізгі түсініктері және оның маңызы

  25. Қазіргі заманғы демографиялық жарылыс себептері.Бұл құбылыс едәуір айқын елдер

  26. Демографиялық проблемалар және биосфераның мүмкіндіктері

  27. Қазақстанда адам популяциясы санының динамикасы және саны

  28. Адам экологиясын зерттеу объектілері мен мазмұны, жалпы экологиямен байланысы

  29. Адам биоәлеуметтік жан. Адамның биологиялық түр ретінде эволюциялық ерекшеліктері

  30. Адамның өз экологиялық жүйесін тұрғызуға мүмкіндік берген түрлік қасиеттері: интеллеект, еңбек құралын жасауы, энергиямен қарулануы, ақпаратты жинау, сақтау және ұрпағына беру икемі

  31. Адамның табиғи ортаға тәуелділігін төмендеткен факторлар

  32. Адамзат популяциясы санын табиғи реттеу механизмінің бұзылуының себептері және жағымсыз салдары


  33. Адамның негізгі биогенді элементтердің айналымын бұзуының жағымсыз салдары.

  34. Адамның экологиялық қуысы басқа тірі жандардың экологиялық қуысынан ерекшелігі

  35. Антропогендік факторлар әрекетінің сппецификалық ерекшеліктері

  36. Адамды қоршаған урбожүйедегі ортаның ерекшелігі

  37. Табиғи ресурстар түсінігі

  38. Шынайы және потенциалды ресурстар

  39. Табиғи ресурстардың табиғи топтар бойынша классификациясы

  40. Табиғи ресурстар аданың өмір сүруінің лимиттеуші факторы ретінде

  41. Қазақстандағы табиғи ресурстар

  42. Тіршілік ету ортасы және экологиялық факторлар (абиотикалық, биотикалық және антропогендік) түсініктері

  43. Антропогендік факторлар: тірі және өлі табиғатқа тікелей немесе жанама әсерлері

  44. Лимиттеуші факторлар және олардың маңызы

  45. Биологиялық ұйымдағы популяцияның орны мен рөлі. Популяция құрылымы

  46. Популяция санын (тығыздығына) әсер етуші факторлар

  47. Популяция санын популяция ішілік реттеуші механизмдер

  48. Адам экологиялық зерттеу объектісі ретінде

  49. Адамның тіршілік ету ортасына бейімделуі. Жеке және топтық бейімделу мәні

  50. Қазіргі заманғы демографиялық жарылыс себептері. Демографиялық проблемалар және биосфераның мүмкіндіктері

  51. Қазақстанда адам популяциясы санының динамикасы және саны

  52. Адам экологиясын зерттеу объектілері мен мазмұны, жалпы экологиямен байланысы

  53. Адам биоәлеуметтік жан. Адамның биологиялық түр ретінде эволюциялық ерекшеліктері

  54. Адамзат популяциясы санын табиғи реттеу механизмінің бұзылуының себептері және жағымсыз салдары

  55. Адамның экологиялық қуысы басқа тірі жандардың экологиялық қуысынан ерекшелігі
  56. Адамды қоршаған урбожүйедегі ортаның ерекшелігі


  57. Табиғи ресурстар және олардың классификациясы

  58. Табиғи ресурстар аданың өмір сүруінің лимиттеуші факторы ретінде

  59. Табиғи ресурстарды мемлекеттік ретту механизмдері

  60. Суды ластау көздері.

  61. Халық денсаулығына судың ластануының әсері.

  62. Судың ластануын интегралды бағалау.

  63. Топырақтың ластану көздері және сипаты.

  64. Қазақстанның табиғи және жасанды биогеохимиялық провинцияларын жағдайларындағы қоршаған орта және халық денсаулығы.

  65. Топырақтың ластануы қауіптілік дәрежесін кешендік және интегралды бағалау.

  66. Қазіргі заман қалаларының қоршаған ортасына антропогендік әсер ету және тұрғындар денсаулығына әсері.

  67. Қазіргі заман ауылдық елді мекендерінің қоршаған ортасына антропогендік әсер ету.

  68. Адамның табиғатқа тікелей және тікелей емес әсері.

  69. Атмосфералық ауа қоршаған орта объектісі.


  70. Фондық және
    антропогендік ластанулар, олардың көзі, гигиеналық сипаттаммасы.

  71. Қазақстанның әртүрлі аймақтарында қалалық және ауылдық елді мекендер атмосферасын ластау көздері.

  72. Су қоршаған ортаның саниатрлық-гигиеналық бақылаудағы объектісі ретінде.

  73. Жерүсті және жерасты сулардың ластану көздерінің сипаттамасы.

  74. Қазақстанның әртүрлі аймақтарындағы су объектілерінің ластану көздері.

  75. Топырақ қоршаған орта объектісі ретінде.

  76. Топырақтың антропоген
    дік ластануы.
  77. Топырақтың ластану көздері (табиғи және антропогендік).


  78. Топырақтың органикалық және бейорганикалық ластану түсінігі, сипаты және көрсеткіштері.

  79. Топырақтың улы заттармен ластануының қоршаған ортаның басқа объектілеріне әсері.

  80. Қазақстанның табиғи және жасанды (антропогендік) биогеохимиялық провинциялары.

  81. Қазақстанның табиғи және жасанды (антропогендік) биогеохимиялық провинцияларын жағдайларындағы қоршаған орта сапасы және халық денсаулығы.

  82. Антропогендік биогеохимиялық провинциялар түзуші факторлар, олардың сипаттамасы.

  83. Топырақтың ластануы қауіптілігінің дәрежесін кешендік және интегралды бағалау және зерттеу әдістері.

  84. Қазіргі заманғы ауылдық елді мекендерінің қоршаған ортасының ерекшеліктері және ауыл тұрғындарының денсаулығына әсері.

  85. Ауыл шаруашылығы қоршаған ортаны ластаушы ретінде

  86. Антропогендік факторлардың қоршаған ортаға және халықтың денсаулық күйіне әсерін бағалау

  87. Қоршаған ортаны қорғау түсінігі.

  88. Қоршаған орта объектілерін зерттеу әдістері.