shkolakz.ru   1 ... 2 3 4 5

HISOBLAShGA DOIR MASALALAR YEChISh

1.Elektroviy kuchlanish qatoriga doir masalalar echish.

2.Elektrolizga doir masalalar echish.

KO‘RSATILADIGAN TAJRIBALAR

1. Metallarning namunalari, ularni elektr o‘tkazuvchanligini o‘rganish.

2. Metallarning kristal panjaralari modeli bilan tanishish.

3. Metallarni suv va metalmaslar bilan o‘zaro ta'siri.

4. Mis (II) xlorid, kaliy iodid, mis ikki sulfat eritmalari elektrolizi.

5. Metallar korroziyasiga doir tajribalarni ko‘rib chiqish.

LABORATORIYa TAJRIBALARI.

1. Metallar namunalarini ko‘zdan kechirish.

2. Metallarni tuzlar eritmalar bilan o‘zaro ta'siri.

3. Turli tuz eritmalarini elektrolizi.

4. Qotishmalar kolleksiyasi bilan tanishish.

IV. D.I.MENDELEYEVNING KIMYOVIY ELEMENTLAR DAVRIY SISTEMASIDAGI I- III GRUPPANING ASOSIY GRUPPACHA METALLARI (10 soat)

Davriy sistemadagi asosiy gruppacha metallariga umumiy xarakteristika.

Ishqoriy metallar tabiiy oilasi. Natriyning tabiatda uchrashi, olinishi, fizik va kimyoviy xossalari.

Natriy gidroksid. Olinishi, fizik va kimyoviy xossalari. Ishqoriy metallarga qiyosiy xarakteristika.

Kalsiy, magniy. Tabiatda uchrashi fizik va kimyoviy xossalari. Eng muhim birikmalari. Ishlatilishi.

Suvning qattiqligi va uning yo‘qotish usullari.

Alyuminiy. Tabiatda uchrashi. Fizik, kimyoviy xossalari. Alyuminiy birikmalari.

Amfoterlik. Alyuminiy va uning qotishmalarini ishlatilishi. Alyuminotermiya.

HISOBLASHGA DOIR MASALALAR.

1. Suvning qattiqligini hisoblashga doir masalalar.


KO‘RSATILADIGAN TAJRIBALAR.

1. Natriy va kaliyning kimyoviy xossalari bilan tanishish.

2. Kalsiy oksidini suv bilan o‘zaro ta'siri.

3. Suvning qattiqligini yo‘qotish usullari.

4. Kalsiy va bariy ionlariga sifat reaksiyalari.

5. Alyuminiy oksid va gidroksidini amfoterlik xossalarini aniqlash.


LABORATORIYA TAJRIBALARI.

1. Natriy, kaliy, kalsiyning eng muhim tuzlarini bilish.

2. Kalsiyning tabiiy birikmalari namunalari bilan tanishish.

3. Alyuminiy va uning qotishmalari bilan tanishish.

AMALIY MAShG‘ULOTLAR.

1. Ishqoriy metallar va kalsiy bo‘limlari yuzasidan tajribaviy masalalar yechish


V. D.I.MENDELEEVNING DAVRIY SISTEMADAGI

YONAKI GRUPPACHALAR METALLARI. YONAKI GRUPPACHA

METALLARIGA UMUMIY XARAKTERISTIKA (20 soat)

Mis. Atom tuzilishi, tabiatda uchrashi, olinishi, fizik va kimyoviy xossalari. Ishlatilishi.

Rux atom tuzilishi, tabiatda uchrashi, olinishi, fizik va kimyoviy xossalari. Ishlatilishi.

Xrom, davriy sistemadagi o‘rni va atom tuzilishi. Tabiatda uchrashi, olinishi, fizikaviy va kimyoviy xossalari. Ishlatilishi.

Temir, davriy sistemadagi o‘rni va atomning tuzilishi, tabiatda uchrashi, olinishi. Fizik va kimyoviy xossalari. Temirni +2 va +3 oksidlanish darajasidagi oksidlari. Gidroksidlari va tuzlari xarakteristikasi. Temirning eng muhim birikmalari. Qotishmalari cho‘yan va po‘lat.

IA gurux ishqoriy metallar ( Li, Na, K, Rb, Cs, Fr) Tabiatda uchrashi, olinishi, fizik va kimyoviy xossalari. Ishlatilishi.

IB guruh elementlari (Cu, Ag, Au) va ularning birikmalari Tabiatda uchrashi, olinishi, fizik va kimyoviy xossalari. Ishlatilishi.

IIA guruh ishqoriy yer metallari ( Be, Mg, Ca, Sr, Ba, Ra) Tabiatda uchrashi, olinishi, fizik va kimyoviy xossalari. Ishlatilishi.

IIB guruh metallari ( Zn, Cd, Ng) va ularning birikmalari Tabiatda uchrashi, olinishi, fizik va kimyoviy xossalari. Ishlatilishi.

IIV guruh metallari (Sn, Pb) va ularning birikmalari Tabiatda uchrashi, olinishi,

fizik va kimyoviy xossalari. Ishlatilishi.

Oraliq metallar (Cr, Mn) va ularning muhim birikmalari haqida mahlumot berish kerak. Tabiatda uchrashi, olinishi, fizik va kimyoviy xossalari. Ishlatilishi.

Metallar va metallmaslarga xos umumiylik va tafovutlar

Lantanoid va aktinoidlar

Mavzularga oid masala, mashq va test savollari.

KO‘RSATILADIGAN TAJRIBALAR.

1. Mis, rux, temirni xlor va kislorodga ta'siri.

2. Mis, rux, temirni suyultirilgan va konsentrlangan kislotalar bilan ta'siri.

3. Mis, rux, temir (II) va (III) – gidroksidlarini olinishi.

LABORATORIYa TAJRIBALARI.

1. Mis, rux, titan, xrom, temir va temirning qotishmalari cho‘yan va po‘lat namunalari bilan tanishish.

AMALIY MAShG‘ULOTLAR.

1. Yonaki gruppacha metallari mavzusiga doir tajribaviy masalalar yechish

(2 soat)

2. Metallar bo‘limiga doir umumlashtiruvchi tajribaviy masalalar echish. (2 soat)


VI. METALLURGIYA. (6 soat )

Hozirgi zamon texnikasida metallar. Sanoatda metall olinishi. Ko‘mir. Is gazi, vodorod bilan qaytarish. Elektroliz asosiy usullari. Cho‘yan ishlab chiqarish. Po‘lat ishlab chiqarish. Alyuminiyning sanoatda olinishi. Metallurgiyada chiqindisiz mahsulotlar ishlab chiqarish. Ishchi kasblar. O‘zbekistonda metallurgiya sanoati.

KO‘RSATILADIGAN TAJRIBALAR.

1. Domna pech. Bessemer konveratori modellari bilan tanishish.

2. Alyuminiy olinadigan Elektrolazerning modeli bilan tanishish.


VII. ORGANIK KIMYO (34 SOAT)

1. ORGANIK MODDALARNING KIMYOVIY TUZILISH NAZARIYASI.

KIMYOVIY BOG‘LANISHNING ELEKTRON TABIATI. (4 soat)

Organik kimyo uglerod birikmalar kimyosidir.


Organik kimyoning tuzilish nazariyasigacha bo‘lgan rivojlanishi: radikallar nazariyasi, tiplar nazariyasi to‘g‘risida tushuncha. Frankled, Kekule va Kuper ishlari. A. M. Butlerovning kimyoviy tuzilish nazariyasining asosiy qonunlari. Malekulada atomlarning birikishi va o‘zaro ta'sir etishi. Modda xossalarining, molekulalarning kimyoviy tuzilishga bog‘liqligi. Izomeriya. Kimyoviy tuzilish nazariyasining ahamiyati. A.M.Butlerevni hayoti va ijodiy faoliyati.

Kichik davr elementlarining atom tuzilishi. «s», «p» elektronlar. Elektron bulutlarning shakllari. Kovalent bog‘lanishning hosil bo‘lishi. Kovalent bog‘lanishning asosiy harakteristikasi bog‘ uzunligi, energiyasi, qutblanganligi (dipol momenti), fazoviy yo‘nalishi.

2. TO‘YINGAN UGLEVODORODLAR (3 soat.)

Metan. Tuzilish formulasi. Metan molekulasining tetraedrik tuzilishi, kimyoviy bog‘lanish xarakteri. «sp» - gibritlanish. Metanning gomologik qatori, gomologik farqi, gomologlarining fizik xossalari. To‘yingan uglevodorodlarning fazoviy tuzilishi. Alkanlar konformatsiyasi. Izomeriyasi. Nomenklaturasi. Sistematik nomenklatura. Alkanlarni ishlatilishi.

HISOBLASHGA DOIR MASALALAR YECHISH.

1. Uglevodorodlarning formulasini topishga doir masalalar echish.

KO‘RSATILADIGAN TAJRIBALAR.


  1. Metan va boshqa alkanlar molekulalarining modeli.

  2. To‘yingan uglevodorodlarni kaliy permanganat, ishqorlar va kislotalarning eritmalariga ta'siri.

LABORATORIYa TAJRIBALARI.

  1. Uglevodorodlarning modellarini tayyorlash.

3. TO‘YINMAGAN UGLEVODORODLAR. (4 soat)

Etilen. Malekulasini tuzilishi. Qo‘shboq «d» va «p» - bog‘lanish. «p» - bog‘ni hosil bo‘lishi. «sp2» - gibridlanish. Etilenning gomologik qatori. Fizik xossalari. Izomeriyasi. Nomenklaturasi. Geometrik izomeriya. Etilen qatori uglevodorodlarning fizik xossalari. Etilen va etilen asosida olingan moddalarning ishlatilishi. Polimerlarning ishlatilishi.


Dien uglevodorodlar. Oralatma qo‘shbog‘li dien uglevodorodlarning elektron tuzilishi. Izomeriyasi. Nomenklaturasi. Tabiiy kauchuk, uning tuzilishi va xossalari. Rezina, ebonit. Sintetik kauchuklar,

Asetilen. Tuzilishi, undagi 2 ta “p” – bog‘ni hosil bo‘lishi.

sp–gibridlanish. Atsetilenning gomologik qatori. Izomeriyasi, nomenklaturasi. Atsetilenning fizik xossalari. Atsetilen muhim kimyoviy xom ashyo. Ishlatilishi.

AMALIY MASHG‘ULOTLAR.


    1. Etilen olish va u bilan tajribalar o‘tkazish.

4. AROMATIK UGLEVODORODLAR. 2 soat

Benzol. Benzolning struktura formulalari. Kekulle tomonidan Benzolga berilgan formula. Benzolning elektron formulasi.

Zaharli ximikatlar haqida tushuncha, tabiatni muhofaza qilish talablari asosida qishloq xo‘jaligida ulardan foydalanish. Benzolning gomologik qatori. Izomeriyasi. Nomenklaturasi.

Bir necha Benzol yadrosi tutgan uglevodorodlar /naftalin, antratson.) haqida tushuncha.


5. UGLEVODORODLARNING TABIIY MANBALARI VA ULARNI QAYTA ISHLASH, O‘ZBEKISTONDA GAZ VA NEFT SANOATI. (3 SOAT)

Tabiiy gaz. Neft bilan birga chiqadigan yo‘ldosh gazlar. Tabiiy gaz va yo‘ldosh gazlarni tarkibi hamda xalq xo‘jaligida ishlatilishi.

Metan kimyoviy xom ashyo. Yo‘ldosh gazlardan kimyoviy xom ashyo sifatida foydalanish.

Neft. Neftni tarkibi va xossalari. Neftdan olinadigan mahsulotlar, ularni ishlatilishi. Neftni difraksiyalab haydash. Kreking. Neft mahsulotlarini aromatlash. Neft muhim kimyoviy xom ashyo. Neftni qayta ishlashda atrof muhitni muhofaza qilish.

Ko‘mir. Ko‘mirni kokslash, koks – kimyoviy korxona mahsulotlari, qayta ishlash, xalq xo‘jaligida ishlatilishi.

Xalq xo‘jaligida uglevodorodlarning tabiiy manbalalardan foydalanish, foydalanishining istiqbollari. Ko‘mirdan suyuq yoqilg‘i olish muammolari.

O‘zbekistonda ko‘mir, tabiiy gaz va neft konlari, ulardan foydalanish, energetikani rivojlanishi va kimyoviy xom ashyo sifatida ulardan foydalanish.



KO‘RSATILADIGAN TAJRIBALAR.


  1. Neftdan olinadigan mahsulotlar va toshko‘mirdan olinadigan mahsulotlar namunalari bilan tanishish.



6. SPIRTLAR VA FENOLLAR. (3 soat).

Bir atomli to‘yingan spirtlarning tuzilishi. Funksional gruppa. Elektron tuzilishi. Birlamchi, ikkilamchi va uchlamchi spirtlar. Spirtlarning nomenklaturasi. Spirtlarning xossalari. Sanoatda metanol, etanol ishlab chiqarish. Spirtlarni ishlatilishi. Spirtlarni zaharliligi va uni inson organizmiga ta'siri. Spirtlarni ayrim vakillari. Fenollar. Tuzilish. Fizik xossalari. Fenolning ishlatilishi. Fenolli chiqindilardan atrof-muhitni muhofaza qilish.

7. ALDEGID VA KETONLAR. (2 soat)

Aldegidlar va ketonlarning gomologik qatori, izomeriyasi, nomlanishi. Fizik xossalari. Tuzilishi. Karbonil gruppa, uning xususiyatlari. Kimyoviy xossalari.

Uglerod atomdagi vodorodning hisobiga sodir bo‘ladigan o‘rin olish reaksiyalari. Eng muhim vakillari va ularni ishlatilishi.

Aromatik aldegidlar va ketonlar haqida tushuncha.


8. KARBON KISLOTALAR. (3 soat)

To‘yingan bir asosli kabon kislotalar. Gomologik qatori. Nomlanishi, tuzilishi. Izomeriyasi. Karboksil guruhning tuzilishi. Fizik va kimyoviy xossalari.

Chumoli, sirka, palmetin va steroin kislotalar. Sovunlar. Sovunning yuvuvchi ta'siri. Karbon kislotalarning xalq xo‘jaligida ishlatilishi.

Kislotalarning angidridlari va xlorangidridlari. To‘yinmagan kislotalar tuzilishi xossalari. To‘yinmagan kislotalarning ishlatilishi. Ikki asosli kislotalar.

Aromatik kislotalar tuzilishi, xossalari va ishlatilishi.

Organik kislotadan konservantlar sifatida foydalanish.


9. MURAKKAB EFIRLAR (2 soat)

Murakkab efirlarning tuzilishi. Izomeriyasi nomlanishi. Eterifikatsiya. Etirifikatsiya reaksiyasi.


Murakkab efirlarning ishlatilishi.

Yog‘lar. Tabiatda yog‘lar, ularning tuzilishi. Sintetik yuvuvchi vositalar hossalari va ularning ahamiyati.

10. UGLEVODLAR. (2 soat)

Uglevodlar klassifikatsiyasi. Monosaxaridlar, disaxaridlar, polisaxaridlar. Glyukozaning tabiatda uchrashi. Glyukozaning tuzilishi: glyukozaning a va b shakllari. Glyukozalarning ishlatilishi. Fruktoza haqida qisqacha ma'lumot.

Saxaroza. Tabiatda uchrashi. Tuzilishi. Kraxmal. Tuzilishi.

Sellyuloza. Sellyulozaning tuzilishi. Sellyuloza va uning hosilalarining ishlatilishi. Tolalar. Atsetat tola misolida sun'iy tolalar haqida tushuncha.

11. AMINLAR. AMINOKISLOTALAR. (2 soat)

Aminlar. Aminlar klassifikatsiyasi. To‘yingan aminlar, ularning tuzilishi. Gomologik qatori, izomeriyasi, Aminlarning suv va kislotalar bilan o‘zaro ta'siri. Aromatik aminlar. Anilinning tuzilishi, ahamiyati.

12. OQSILLAR. NUKLEIN KISLOTALAR. (2 soat)

Oqsillar. Oqsil hosil qiluvchi aminokislotalar. Oqsilllarning birlamchi, ikkilamchi, uchlamchi strukturasi. Nuklein kislotalarning organizmlarning hayot faoliyatidagi roli.

13. SINTETIK YUQORI MOLEKULYAR MODDALAR VA POLIMER MATERIALLAR. (2 soat)

Yuqori molekulyar birikmalarning klassifikatsiyasi.

Yuqori molekulyar birikmalar haqida umumiy tushunchalar: monomer, polimer, zvenoning tuzilishi.

Plastmassalar klassifikatsiyasi. Termoplastik va termoreaktiv polimerlar. Kremniyorganik polimerlar. Sintetik kauchuklarning turli-tuman xillari, ularning o‘ziga xos xossalari va ishlatilishi.

Sintetik tolalar. Poliefir, poliamid va poliokrinali-nitralli tola.

Kelgusida polimer materiallar ishlab chiqarishning asosiy rivojlanish yo‘llari.

VIII. Anorganik va organik kimyodan olingan bilimlarni umumlashtirish (5 soat)

9-sinf

Kimyodan masalalar yechish (Haftasiga 1 soatdan jami 34 soat)



M A V Z U L A R

Soati

1

Reaksiyaga kirishayotgan moddalarning biri ortiqcha olinganida, reaksiya mahsulotlarini hisoblash. Tarkibida bekorchi jinslar aralashgan moddalar ishtirokida reaksiya tenglamalari asosida hisoblashlar

2

2

Bir necha bosqich bilan sodir bo‘ladigan reaksiya mahsulotlarini berilgan dastlabki mahsulot asosida hisoblash. Aralash tipdagi va murakkab masalalar yechish

2

3

Moddaning sifat tarkibi va miqdoriy nisbatlari berilganda moddaning formulasini topish. Gaz moddalarning zichligi, nisbiy zichligi asosida moddaning formulasini topish

2

4

Ekvivalent qonuni asosida moddaning formulasini topish. Gaz qonunlari yordamida moddaning formulasini topish.

2

5

Aralash tipdagi va murakkab masalalar echish. Eruvchanlik va eritmadagi eruvchini massa ulushi (foiz konsentratsiyasi) orasidagi bog‘liqlik asosida masalalar yechish

2

6

Eritmaning zichligi va foiz konsentratsiyasi. Eritmaning konsentratsiyalarini belgilash usullari

2

7

Eritmalarga oid aralash va murakkab masalalar yechish. Nazorat ishi


2

8

Tarkibida ma'lum miqdorda aralashmalar bo‘lganda hisoblashga doir masalalar.

2

9

Karbonatlarning hossalari bilan tanishish yuzasidan masalalar yechish.

2

10

Uglerod guruxi mavzulariga oid hisoblashga doir masalalar yechish.

1

11

Elektrolizga doir masalalar echish.

2

12

Suvning qattiqligini hisoblashga doir masalalar.

2

13

Natriy va kaliyning mavzusiga oid masalalar yechish

2

14

IA gurux ishqoriy metallar ( Li, Na, K, Rb, Cs, Fr) mavzulari yuzasidan masalalar yechish

2

15

IB guruh elementlari (Cu, Ag, Au) mavzulari yuzasidan masalalar yechish

2

16

IIA guruh ishqoriy yer metallari ( Be, Mg, Ca, Sr, Ba, Ra) mavzulari yuzasidan masalalar yechish

2

17

IIB guruh metallari ( Zn, Cr) mavzulari yuzasidan masalalar yechish


1

18

IIV guruh metallari (Sn, Pb) va ularning birikmalari mavzulari yuzasidan masalalar yechish

1

19

Oraliq metallar (Cr, Mn) va ularning muhim birikmalari mavzulari yuzasidan masalalar yechish

1



<< предыдущая страница