shkolakz.ru 1 2 3 ... 7 8

Желілердің топологиясы

Желілік программалармен таныспас бұрын «желі» ұымымен таныс болу керек. Яни, желінің топологиясын, оның жұмыс істеу принципін түсіну керек.


  1. Жұлдыз типіндегі топология

Бұл топологияда басты машина қосымша құрылылардан мәліметтерді алады және өңдейді. Мәліметтерді өңдеудің белсенді торабы болып табылады. Ол мысалы, электронды почта RELCOМ да қолданылады. Яни, мәліметтердің алмасуы болады, ол орталық тораптан өтеді.


Сурет 2. Желілік типтегі топология

Кабельдік жалауы өте жеңіл, әр жұмыс станциясы тораппен байланысқан. Шыын көп кетеді, егер торап ортада орналаспаса. Жұлдыздық топология ең жылдам жұмыс істейтін топология болып табылады.

  1. Сақиналық топология. (Кольцевая)

Мұнда жұмыс станциялары бір-бірімен ретімен байланысқан:1-ші жұмыс станциясына 2-і жұмыс станциясы, 2-шіге 3-ші жұмыс станциясы т.с.с.



Сурет 2. Сақиналы топология

Коммуникациялық байланыс сақинада айналады. Хабарламалар шеңбермен жүреді. Қолайлысы сұраныста сақиналы болу керек. Негізгі проблемасы болып ақпаратты беру кезінде әр жұмыс станциясы белсенді қатысуы керектігі табылады. Егер біреуі істен шықса, жұмыс тоқтап қалады. Жаңа жұмыс станциясын қосқанда желіні өшіре тұру керек, себебі желі тұйық болуы керек. Логикалық сақиналы топология кең тараан түрі. Ол жұлдыздық топологиядан сақиналыққа көшірілген.




Сурет 3. Логикалық типтегі сақиналы тізбектің құрылымы.

  1. Шиналық топология.

Мұнда ақпаратты беру барлық жұмыс станцияларына рұқсат етілген және барлыы қосылан коммуникациялық жолмен беріледі. Әрбір жұмыс станциясы кезкелген жұмыс станциясымен байланыста бола алады. Желі жұмысы жеке жұмыс станцияларының жұмысына байланысты емес.





Сурет 4. Шиналық топология құрылымы.

Бұл құрылым жоарыда айтылан топологиялардың бірігуінен құралады. Желі бір нүктеде (түбір) ақпараттың коммуникациялық сызықтары жиналатын (бұтақтар) орналасады. Мұндай құрылым базалық желілік құрылымды тікелей қолдана алмайтын жерлерде қолданады. Практикада 8 және 16 сызықтық екі түрі қолданылады.


Өзін тексеру сұрақтары:


  1. Компьютерлік желілер түсінігі?

  2. Жергілікті желі түрлері?

  3. Желі комутациясы деген не?

Ұсынылатын әдебиеттер:

  1. Е. Бидайбеков, Е. Медеуов, А. Ниязбаев. Информатика бастамалары. Алматы, 1990ж.

  2. Олифер С.А. Компьютерные сети – СПб, 2001ж.

  3. Симонович С., Евсеев Г.Практическая информатика: Инфорком- Пресс, 1998г.

  4. Острейковский В.А. Информатика, Москва, 2000 г.

  5. Петров А.В., Алексеев В.Е., Ваулин А.С., Петрова М.А., Титов М.А., Шкатов П.Н. Выч.сети и телекоммуникаций, Москва, 1990

2-тақырып: Компьютерлік желілердің аппараттық және программалық басқару құрылылар.


IBM фирмасының қолданушыларына үлкен кең ауқымды компьютерлік желілер қарапайым нәрсе болып табылады, сондықтан осы фирманың осындай компьютерлік желілерді басқару құрылыларын беретіндігіне де таң қалудың қажеті жоқ. IBM фирмасының Token Ring және желілік жүйелердің архитектурасы (SNA – System Netwark Architekture) Lan NetWark Manager және Net View жүйелерінің іргетасы болып табылады.

Token Ring протоколымен жергілікті желіні басқару программалық қамтамасыздандырумен көп уақыт қолданылмайтын қасиеттерді басқару және ішкі диагностикаа арналан мүмкіндіктер берілген. Arcnet Ethernet және Token Ring протоколдарымен алынан желі әрқашан MAC (ортаа рұқсат алуды бақылау) кадрларын реттейді. Олар жергілікті желі туралы ақпаратты беріп тұрады. Негізнде, желілік адаптерлер бұл ақпаратты жергілікті желінің жұмысын қолдауа қолданылады, ал компьютерлік желілерді басқаруа арналан қолданбалы программалар бұл ақпаратты желінің жадайын анықтауа қолданады. Үлкен ұйымдарда Token Ring протоколымен берілген желі SNA желісінің бір бөлігі болып табылады. SNA IBM фирмасының кез-келген құрылыны қосатын желілік стандарты болып табылатын терминалдар, дербес компьютерлер, жергілікті желі, контроллерлер, үлкен ЭЕМ. SNA-ның ішіне IBM фирмасы әртүрлі басқару жүйелері бір-бірімен қалай байланысу керек екендігін анықтаан. Желіні басқару қызметінің стандартын енгізеді. Осы фирманың стандарты қателіктер немесе жергілікті желідегі оқиалар жайлы малұматтар беретін сигналды орнатады. Ол қай жерде қателік болды, күні, уақыты, қателіктің болу себебі сияқты мәліметтерді беруге тиіс.


LAN Network Manager программасы

LAN Network Manager – компьютерлік желілерді басқаруа арналан IBM фирмасының программалық өнімі болып табылады. Ол желілік администраторлара басқаруа көмекші ретінде пайдалануа арналан. Программалық қамсыздандырудың мәзірге негізделген қарапайым интерфейсі бар және NetView программаларымен бірге қолданыла алады. LAN Network Manager мен LAN Manager операциялық жүйелері екеуі екі нәрсе, Оларды шатастырмау керек. LAN Network Manager программалық қамсыздандыруы қолданбалы жүйелерімен сиымды және Presentation Manager программасының басқаруымен OS/2 операциялық жүйесінде жұмысқа арналан.

Бұл программалық қамсыздандыру OS/2 Database Manager базаны басқару жүйесін желінің конфигурациясын және қателерді оқыана және сақтаана қолданылады. LAN Network Manager-дің 1.1 версиясы NetView программасының 80 командасын құрайды және CMIP пен SNMP протоколдарын қолдайды. Ол желінің графикалық кескінін көру мүмкіндігін береді. Автономды жұмыс істеу кезінде Үлкен ЭЕМ-дер үшін LAN Network Manager прогграммасы компьютерлік желіде фокальді нүкте қызметін атқарады, ал NetView-пен бірге қолдананда ол бір мезетте NetView программасының кіру нүктесі (агент) бола алады. LAN Network Manager программалық қамсыздандыруын агент ретінде қолдананда SNA терминдерінде ол SSCP-ның торабы болатынын білдіреді және SNA желісінің SSCP физикалық құрылысы коммуникационды сеансты қолданады.

SNA желісінде SSCP-тің бірнеше тораптары бар және олар басқарудың кең ауқымды қызметтерін қамтамасыз етеді: желіні екпінді етеді, желілік ресурстарды бөледі, істен шыып қалан соң қалпына келтіреді, желі графигі жөнінде мәлімет жинайды, желіге қызмет етуші персоналмен қатынаста болады, оның командаларын орындайды. NetView программасы SSCP-тің шашыраңқы компьютерлік желіні орталықтан басқаруды ұсынатын торабы болып табылады. Ол желіні басқару операцияларының кезкелген терминалдан немесе жұмыс станциясынан бақылауа мүмкіндік береді.

Бұл қасиеті желілік администраторлара алыста орналасқан компьютерлік желілерге қызмет көрсетулерін жеңілдетеді. LAN Network Manager программаклық өнімі IBM фирмасының басқа проограммаларымен жұмыс жасайды. Ол анықталан жұмыс станцияларының желіге қосылу ережелерін анықтауа мүмкіндік береді. LAN Station Manager программасы мен 8230 CAU (рұқсатты бақылау құрылысы) көмегімен желіге рұқсатсыз енуді анықтай алады. LAN Network Manager өнімі парольмен қоралан. LAN Station Manager LAN Network Manager пакетімен және CAU құрылысымен бірге дербес компьютер орналастыру схемасын құрай алады. LAN Station Manager программасы DOS және OS/2-дарда бар, әрбір жұмыс станциясы ақпаратты жинайды да, оны LAN Network Manager пакетіне береді. Бұл программалық өнім қолданушылар жайлы ақпараты бар мәліметтер базасының станциясына қызмет көрсетеді, реттік номер, машина номерлері сияқты IBM фирмасының айтуы бойынша LAN Station Manager программалық қамсыздандыруы барлық жұмыс станциясына орнатылан болуы керек.


NetView программасының қолданылуы

Үлкен ЭЕМ-дерде қолданысқа топшыланан программалық өнім NetView IBM фирмасының үлкен ЭЕМ-дермен жұмысқа арналан бірнеше программасының мүмкіндігін қамтиды. NCCF жүйесі (желіаралық коммуникацияны басқару құрылысы) көп сегментті компьютерлік желілерде дабыл сигналдарын жаза, бірнеше желілік операторлардың басқару міндеттерін орналастыра, сценарий программаларын жүктей отырып жұмыс істей алады. NLDM жүйесі (желідегі логикалық мәліметтерді басқару) желідегі сеанстар мен мәліметтердің маршруты жайлы жазылымды жүзеге асырады. NDDA программалық модулі (желілік проблемаларды табуа арналан қосымша) желілік ақаулар анализін, оның нәтижесін әртүрлі деңгейде көрсете отырып жүргізеді.

NetView программалық өнімі осы және басқа да функияларды интерфейспен меню негізінде компьютерлік желілерді басқару есептерін шешуге арналан қарапайым қолданбалы программалара интегралдайды. LAN Network Manager немесе NetView программаларының операторлары жекргілікті желіге оның желілік адресін өзгерте отырып көпір құра алады. Сонымен қатар өнімділік және желілік көпір графиктері жайлы мәлімет жинау мүмкіндігі бар.

NetView программаларына сұраныс беру үшін немесе LAN Network Manager программалық қамсыздандыруа осы программалық қамсыздандырумен баксқарылатын жұмыс станциясынан алыста боланда команда беру үшін NCCF құралын қолдануа болады. Желі жайлы, оның тарихы жайлы ақпаратты алуды, NetView жүйесінің прораммалық бақылауын 2 жолмен жүргізуге болады. NetView пакетіне енгізілген сценарий тілінде программалау дербес компьютер үшін коммуникациялық программалар сценариін жазуды еске түсіреді. Сіз еш қиналмай-ақ желідегі анықталан дабыл сигналдарына реакция программасын жаза аласыз. Ол программаңыза қатені жою мүмкіндігін де енгізуге болады.

NetView қолданбалы программалау пакетіне арналан интерфейс қиынырақ болып табылады. Ол жоары деңгейде жазылан қолданбалы программа көмегімен желі конфигурация мәліметтеріне және дабыл сигналдары тарихы бар файлдара рұқсат ала алады. Қолданбалы программалық NetView пакетінің қолданбалы программалық интерфейсін өз дабыл сигналдарын беру үшін қолдана алады. Мысалы, мәліметтер қоры файлындаы ақау жайлы. Барлық ақаулар дабыл сигналы файлына жазылады және соан байланысты әрекеттер орындайды. Ол әрекеттер мысалы оператра хабарлама беру болып табылады.


NetView пакетінің API ерекшелігі болып, LU6.2 (тең құқылы коммуникация үшін) табылады. LU6.2 – SNA желісіндегі диалогқа негізделген протокол. Қарапайым қабылдау – және – тосу, беру – мәліметтерді бекіту сияқты етістіктер көмегімен сұраныстарды жеңілдетеді. IBM фирмасының басқа өнімі NV/PC NetView-ке API протоколын береді, оларды басқа қолданушылар өз құралдарымен интерфейс ретінде қолдана алады. IBM фирмасы CMIP және SNMP протоколдарын шектеулі түрде қолданады. Оның қолданылуы мысалы, CAU құрылысы мен LAN Network Manager пакеті арасында байланыс үшін осы CMIP қолданылады. Басқа диагностикалық және басқару функциялары желідегі CMIP протоколымен сиымсыз болып табылады. IBM фирмасының өз тәсілдерінде қолданан алашқы протоклдары өзгеріссіз болып қалуда. Осы фирма алдаы уақытта CMIP протоколын оның анықтамасы анықталан соң қосуды ойластыруда.

RIDView – PC программасы

Мүмкіндіктері:


  • Windows ортасында жұмыс істейтін дербес компьютерге қолдану;

  • Жергілікті желілерді орталықтанан басқару құралдарымен басқару;

  • Желі және жеке порттар деңгейінде проблемаларды шешу және параметрлерін орнату мониторингі;

  • Желінің иерархиялық құрылымын бірнеше деңгейлерді қолдану арқылы кескіндеу мүмкіндігін қолдау;

  • Шынайы уақыт режимінде әртүрлі графикалық форматта берілген статистика;

  • Жергілікті желілерге арналан модулдер (Ethernet, Token Ring т.б)

  • Бөлінген желілер;

  • Пакеттер комутациясымен берілген желілер;

  • Статистика мен есепті баспаа шыару мүмкіндігі:

  • Оқиалар жайлы дыбыстық және экрандаы мәліметтерді, дыбыс сигналдарын беру;

  • Құралдарды детектрлеу автоматты түрде (SNMP протоколы бойынша)

  • Басқа фирмалардың SNMP агенттерін қолдау;

  • MIB компиляторы және браузері.

Сипаттамасы:

RIDView – PC басқару жүйесі бір жұмыс орнындаы жергілікті және бөлінген желілерді толық басқаруды және мониторингті қамтамасыз етеді (желі администратрының компьютері). Программалар диагностикасын басқару мүмкіндігін қамтамасыз етеді.


RIDView – PC MS Windows 3.1 ортасында жұмыс істейтін және графикалық интерфейстің барлық мүмкіндігін қолдайды. Қолданушы интерфейсі оператора өз тапсырмаларын орындауа мүмкіндік берелді, кеңейтілген мүмкіндіктері қолданыста қарапайымдылыымен және төмен баасымен ерекшелінеді.

RIDView – PC RAD өнімдерінің SNMP агенті немесе proxy – SNMP агенті көмектерімекн желінің параметрлерін басқаруын, мониторингін қамтамасыз етеді.

Администратор бірнеше жергілікті және бөлінген желілерді көпір көмегімен басқара алады. Желіні басқару программалары базалық RIDView – PC платформасының мүмкіндігін қолданатын, UDP/IP және SNMP қосымшаларын қосатын модулдер түрінде орындалан.

RIDView – PC программасына рұқсат парольмен берілген. Автоматты детектрлеу жүйесі SNMP құрылыларын ирдентификациялауды және іздеуді қамтамасыз етеді. Параметрлерді қолданушы береді.

Желілік құралдардың графиктік берілуі және олардың арасындаы байланыс желінің жадайын экранда көруді қамтамасыз етеді. Статусын көру үшін түрлі түстер мүмкіндігі қолданылады. Диагностика функциялары проблемаларының шешілуі дыбыстық және графикалық есептеулерді сонымен қатар жадай индикациясын береді. Кезкелген құрылы жаңылыс берсе, экранда хабарлама береді.

Жеке порт деңгейінде ескерту маскісін орнатуа болады. RIDView – PC басқа фирма өнімдерін MIB компилятор мен браузер көмегімен қолдайды. Бұл мүмкіндік басқа фирмалардың SNMP агенттерін қолдануа мүмкіндік береді. Басқа фирма өнімдерін, құралдарын реттеу үшін графикалық интерфейс қолданады.

Жұмысты протоколдау.

Протоколдау құралдары барлық жазылымдарды сақтау мүмкіндігін береді. әр жазылыма автоматты түрде идентификатор қосылады, жазылым себебі мен уақыты протоколдаы ақпарат оқиа маңыздылыына байланысты категориямен орналасады. Протоколды баспаа шыаруа болады. Протокол файлдаы мәліметтерді іздеу жүйесі қажетті ақпаратты оңай табуа мүмкіндік береді, протоколдың негізін құрайтын View Filter программасының көмегімен. Сүзгіден өткізу үшін (фильтрация) бірқатар параметрлерді қолдануа болады: күн, уақыт, трап, аты, оқиа, типі.


Жазылым форматы қолданушымен беріледі. RIDView – PC протоколының бір бфайлын көру үшін әртүрлі сүзгіні қолдануа мүмкіндік береді. Сонымен қатар сүзгіні есепті баспаа шыару кезінде қолдануа болады.

RIDView – PC мәліметтердің динамикалық шешімін қолдайды (Windows DDE). Мұндай мүмкіндік қолданушымен берілген қосымшалардаы оқиа кезінде жүктеуге мүмкіндік береді.

Статистика

RIDView – PC шынайы уақытта статистика мәліметтерін автоматты түрде модернизациялайды және оларды экрана таблица, график түрінде шыарады. Мәліметтерді жаңарту интервалын қолданушы береді. Графикалық түрде программалық қате және желі жүктелуі жайлы ақпаратты кескіндеуге болады.

Желі администраторлары айнымалы мәндеріндегі қателіктерді таба алады.

Осы айнымалының алтауын “health” (денсаулық) терезесінде бір мезетте көруге болады. Онда орта және аымдаы, максималды мәндері көрсетіледі.

Статистикалық ақпаратты әртүрлі мәтіндік процессор, электронды таблица форматына ауыстыруа болады.

Желі картасы. Желі картасы қолданушыа желі жұмысын, оның құрылымын толық көруге мүмкіндік береді. Карта фоны ретінде қолданушы кезкелген кескінді, мысалы, қала картасын, офис жобасын т.б ала алады. Әрбір агенгтті көру мүмкәіндігі берілген. Картадаы түстік кодтау ақпаратты желі жадайын жақсы көруге мүмкіндік береді.



<< предыдущая страница   следующая страница >>