shkolakz.ru 1 ... 4 5 6 7 8

1,2-тақырып: Жергілікті желі негізгі технологиясы хаттаммалары және стандарты.

2.Тақырып өзектілігі(оқу дәлелдемесі): Желілік транспорттық протоколдар желі бойынша мәліметтерді тасымалдау әдісін, сонымен қатар оларды адрестеу мен пакетер адресін анықтайды.

3.Сабақтың мақсаты:


  • студент білуге тиіс

а) ТСР/ІР протоколдарындаы файлдарды қолдануды үйрену

б) Ауқымды желіде жұмыс жасайтын ТСР/ІР конфигурациясымен танысу

студент істей алуа тиіс

а) желілермен жұмысты ұйымдастыру

б) ауқымды желіден ақпарат іздеу, сақтау жұмыстарын

5. Сабаққа дайындалу сұрақтары

Сұрақтар:

  1. Компьютерлерде жергілікті желі дегеніміз не?

  2. жергілікті желілерді құру себептері қандай? Олар не үшін құрылады?

  3. Компьютерлерді жергілікті желілерде байланыстырудың қандай схемалары бар?

  4. Қандай желі біррангілі деп аталады? жергілікті желі сервері дегеніміз не?

  5. Жергілікті желіге компьютерлерді қосуда қандай кабельдер қолданылады? Қосуларды қолдану шарттарына мінездеме беріңдер.



3,4 тақырып: NetBEUI протоколы. NETBEUI протоколы 1985 жылы пайда болан. Бұл протокол келесі операциялық жүйелерде жұмыс атқару үшін қолданылады: Microsoft LAN Manager, Microsoft Windows жұмыс тобы үшін, Microsoft Windows 95 и Microsoft Windows NT. NetBEUI OSI моделі негізінде орнатылу жаынан қарапайым: протоколды орнатамыз, содан кейін желілік драйверге жалап, жұмыс істей беруге болады.

Сабақтың мақсаты:IPX/SPX протоколы.

IPX (Internet Package Exchange - желі аралық пакеттер алмасу) – желілік деңгейлі протокол, байланыс орнатуа баытталмаан. (connectioneess). Ол белгілі бір орына пакеттерді тасымалдаудың ең жақсы жолын іздеу және адрестеуді басқарады және пакеттерді маршруттауа жауап береді.


SPX (Sequenced Package Exchange – пакеттерді тізбектеп алмастыру) – байланыс орнатуа негізделген транспорттық деңгейдегі протокол. Желі бойынша берілгендерді тасымалдау алдында байланыс орнатуды қамтамасыз етеді Novell компаниясы арқасында.

1972 жылы TCP/IP протоколы пайда болан Винтона Серфа зерртеулеріне сүйеніп. Internet протоколы (IP-Internet Protocol) – желілік дейгейде жұмыс істейді. IP адрес арқылы желі аралық пакеттерді маршруттау спецификалары мен ережелер жинаын әртүрлі желілерге береді. IP протоколы локальді желі арасында және бөлек компьютер арасында байланыс орнатады. TCP протоколы (TCP-Transmission Control Protocol) OSI модельдің транспорттық деңгейінде жұмыс істейді. IP – байланыс орнатады, ал TCP – берілгендерді тасымалдау үшін жауап беруші бөлік ретінде қарастыруа болады.

TCP/IP орнатылуы кезінде бірнеше жүйелік файлдар және рұқсат етуші файлдар құрылады. TCP/IP протоколы төмендегдей рұқсат етуші файлдарды қолданады.


TCP/IP протоколының функционалдық схемасы:




Файл конфигурациясы

Қолданылуы

HOSTS

ІР- адресінің рұқсат етуші тетіктерін қамтамасыз етеді

LMHOSTS

NetBIOS-тің ІР адресінің рұқсат етілуін қамтамасыз етеді

NETWORKS

Рұқсат етуші желісін идентификатор желісіне қамтамасыз етеді

PROTOCOL

RFC-де берілген идентификатор хаттамасына хаттама атын өңдейді. Хаттама нөмірі- бұл ІР пакетінің өрісі, ІР хаттамасының мәліметтері қай жоары деңгейдегі хаттамаа (мысалы, ТСР немесе UDP) өтетінін идентификациялау.


SERVICES

Сервис аты - хаттама атына және порт нөміріне өтуін қамтамасыз етеді. Порт нөмірі ТСР немесе UDP қолданылатын идентификациялау процесі.

Жергілікті желілерді пайдаланылатын программалық жабдықтарына қарай екіге бөлуге болады:

Біріншіден – арнаулы файл-серверлер бөлініп берілген желілер, бұлардың құрамындаы бір немесе бірнеше компьютерлерде арнаулы желілік операциялық жүйе іске қосылады. Олардың негізгі қызметі - әрбір жеке компьютер иесіне желі реурстарын пайдалануды қамтамасыз ету.

Екінші топ – бір рангілік желілер. Мұнда файл-сервер немесе баспа сервері ретінде пайдаланылатын жеке компьютер болмайды. Кез келген станцияда отыран адам өз компьютерін сервер ретінде пайдаланып, басқа компьютерлермен мәліметтер алмаса береді, құрылыларын да ортақтастыру мүмкіндігі бар.


Тапсырмалар:


  1. Жергілікті желіде тіркеліңіз. Желіге кіруде аты мен құпия сөзін желі администраторынан біліңіз. Және де олардың желілік дискілерін және олардың рұқсат етілген бөлімдерін сұраңыз. өз компьютеріңіздің желілік окружение тексеріңіз.

  2. Өз атыңыз бен фамилияңызды қамтитын PROBA.TXT файлын құрыңыз. Оны желелік дисктің рұқсат етілген бөліміне сақтаңыз.

  3. PROBA.TXT файлын желілік принтер арқылы баспаа шыарыңыз.

  4. PROBA.TXT файлын өз компьютеріңіздегі локальды дискідегі EXCHANGE бумасына көшіріңіз. Мына бөлімдерге желілік рұқсат беріңіз: а) тек оқу үшін; б) оқу және жазу үшін. Басқа компьютерлерден EXCHANGE бөлімінде PROBA.TXT файлының оқылуы мен өзгеруін тексеріңдер.
  5. Жергілікті желіде жұмыс жасау үшін Microsoft NetMeeting программасын орнатыңдар және конфигурациялаңдар. Бірнеше компьютермен байланысыңдар және чатта, аудиода немесе видеоконференцияда жұмыс жасаңдар, жалпы жұмыс үстелі режиміне ауысыңдар, локальды желіде PROBA.TXT файлының мазмұнын көрсетіңдер.



5-тақырып: Ауқымды желілер топтамасы

Ауқымды желі – олардың ара қашықтыына ешбір шек қойылмайды. Әр түрлі мемлекеттердегі, айта берсек, әр құрлықтарда орналасқан компьютерлерді бір-бірімен байланыстыратын ауқымды желілер бар.

Егер басқа мекемеден мәліметтер алу жұмыстары жиі кездесетін болса, онда модем сатып алу, компьютердің ауқымды желілерінің біріне қосылу амалын қарастыран жөн.

Компьютерлерді ауқымды желімен байланыстыру үшін модем сатып алып, оны кез келген бір телефона жалау жеткілікті.

Ауқымды және жергілікті желілердің қолданылу мақсаттары әр түрлі, бұл екеуі де компьютерлік технологияның зор жетістіктері қатарына жатады.

Интернет (англ. Іnternet — жүйелер арасы) — дүние жүзіндегі ондаан мың жүйелерді біріктірген әлемдік алып компьютерлік жүйе. Оның қызметі – тілек білдірушіні кез-келген ақпаратпен үнемі қамтамасыз ету. Интернет шексіз ақпараттық ресурстар пайдалы малұмат, оқу, ойын ұсынады білетін адамдармен араласуа мүмкіндік туызады, қашықтықтаы қызмет көрсетулерді, файлдарды электронды почта жіберуді және де басқа ақпараттық ресурстарды ұсынады. Интернет дүние жүзіндегі адамдарды бір-бірімен араласуы үшін жаңа, ешқайда баламасы жоқ тәсілдермен қамтамасыз етеді.  

  • ІP протокол (Іnternet Protocol) — жүйеаралық өзара әрекеттердің протоколы. Ол паектті адресіне жіберу және қажет пунктіне беру жолында тұран бірнеше жүйелерден өту мүмкіншілігін жасауа жауапты протокол.

TCP/ІP протоколы бойынша ақпараттарды жіберу схемасы мынадай: ТСР протоколы ақпаратты пакеттерге бөліп, оларды нөмірлейді; одан соң ІP протоколының көмегімен барлық пакеттер қабылдаушыа тапсырылады, сол жерде барлық пакеттердің қабылдананы жайында ТСР протоколының көмегімен тексеріледі; барлық паекттер қабылданып болан соң ТСР протоколы оларды қажетті тәртіп бойынша орналастырады және бір тұтас етіп жинайды.

Мақсаты:

Информатика пәнінде алан білімді жүйелеу. Машықтану жұмысын, тапсырмаларын орындау арқылы негізгі алгоритмдерді құру әдістерін, тәсілдерін меңгеру. Алгоритмдердің блок-схемасын, программасын құру.

Сұрақтар:

1.Протоколдар деген не?

2.Неше түрге бөлінеді

3. ТСР /ІР протоколдарының қызметін ата

6,7-тақырып: Интернет (англ. Іnternet — жүйелер арасы) — дүние жүзіндегі ондаан мың жүйелерді біріктірген әлемдік алып компьютерлік жүйе. Оның қызметі – тілек білдірушіні кез-келген ақпаратпен үнемі қамтамасыз ету. Интернет шексіз ақпараттық ресурстар пайдалы малұмат, оқу, ойын ұсынады білетін адамдармен араласуа мүмкіндік туызады, қашықтықтаы қызмет көрсетулерді, файлдарды электронды почта жіберуді және де басқа ақпараттық ресурстарды ұсынады. Интернет дүние жүзіндегі адамдарды бір-бірімен араласуы үшін жаңа, ешқайда баламасы жоқ тәсілдермен қамтамасыз етеді.  

Жергілікті желінің ерекшеліктерінің бірі сәйкесті принтерлерді қолдану мүмкіндігі. Бұл жадайда барлық желі үшін бір ана принтердің болуы жеткілікті. Желілік принтерді қолдану үшін мына екі процедураны орындау қажет:


  • серверде (принтер орнатылан компьютерде) принтерді жалпы пайдаланушылық ету;

  • Жұмыс станциясында принтерге рұқсат етуді орнату.

Осыдан кейін жұмыс станциясынан желілік принтерде баспаа шыаруды орындауа болады.

Принтерді жалпы пайдаланушылық ету үшін мынадай командалар орындалады:

  • Пуск/ Баптау (настройка)/Басқару панелі/Принтерлер;

  • Жалпы пайдаланушылық ететін принтерді таңдау;

  • Жанама мәзірден рұқсат ету (Доступ...) таңдау;

  • Рұқсат етудің келесі терезесінен: жалпы ресурс (общий ресурс), желілік ат беру, одан кейін Ок пернесін басу қажет.



Желілік принтерге рұқсат етуді орнату. Ол үшін әрбір компьютерге мынадай командаларды орындау қажет:


  • Пуск/Баптау/Принтерлер және Принтерді орнатуді (Установка принтера) басу қажет;

  • Орнату мастері терезесінен желілік принтерді таңдау, одан кейін Әрі қарай батырмасын басу.

  • Шыққан терезеден Обзор батырмасын басып, принтер қосылан компьютерге өтіп, қажетті принтерді таңдау қажет.

  • Принтерді орнату терезесіндегі Әрі қарай батырмасын басыңыз;

  • Шыққан терезеден Әрі қарай және Дайын батырмаларын басыңыз.

Нәтижесінде сіздің компьютеріңізге принтер орнатылан компьютерден драйвер файлдарының көшірмесі алынады. Осыдан кейін компьютеріңіздің принтерлер бумасынан қосымша принтер (кабельге байланысқан белгісі бар принтер) пайда болады. Осы орнатылан принтер арқылы құжаттарды қааза шыару үшін желілік принтерді таңдасаңыз жеткілікті.



Шындыында TCP/ІP протоколы — жүйедегі мәліметтерді жіберудің әр түрлі аспектілерін анықтайтын әр басқа екі протокол.

  • TCP протоколы (Transmіssіon Control Protocol) — қателері бар пакеттерді автоматты түрде қайтадан жіберетін, мәліметтерді жіберетін басқару протоколы; бұл протокол жіберілген ақпараттарды пакеттерге бөлу, қабылдаушы пакеттеріндегі ақпараттардың дұрыс қалпына келтіруі үшін жауапты;

  • ІP протокол (Іnternet Protocol) — жүйеаралық өзара әрекеттердің протоколы. Ол паектті адресіне жіберу және қажет пунктіне беру жолында тұран бірнеше жүйелерден өту мүмкіншілігін жасауа жауапты протокол.

TCP/ІP протоколы бойынша ақпараттарды жіберу схемасы мынадай: ТСР протоколы ақпаратты пакеттерге бөліп, оларды нөмірлейді; одан соң ІP протоколының көмегімен барлық пакеттер қабылдаушыа тапсырылады, сол жерде барлық пакеттердің қабылдананы жайында ТСР протоколының көмегімен тексеріледі; барлық паекттер қабылданып болан соң ТСР протоколы оларды қажетті тәртіп бойынша орналастырады және бір тұтас етіп жинайды.


Әрбір Интернетке қосылан компьютерлердің баалары бірдей, өте сирек кездесетін екі мекен-жайы: сандық ІP-мекен-жай (цифровой ІP-адрес) және символды домналық мекен-жайы (символический доменный адрес) бар. Мекен-жайды (адрестерді) таайындау мынадай схема бойынша жүргізіледі: Жүйелі ақпараттық Орталық халықаралық ұйымы локальды жүйелердің қожалары (иелеріне) мекен-жайлардың топтамасын береді, ал қаландары нақты мекен-жайларды өз еріктеріне бөледі.

ІP-компьютердің адресі, оның ұзындыы 4 байт. Әдетте бірінші және екінші байттар жиі адресін, ал үшінші байт жүйе бөлімшесінің мекен-жайын, ал төртіншісі – бөлімше жүйенің тармаының адресін анықтайды. ІP-ке ыңайлы бөлу үшін адрес нүктелермен бөлініп 0-ден 255-ке дейінгі төрт таңбалы сандармен жазылады, мысалы: 145.37.5.150. Жүйне адресі — 145.37; адрес жүйе бөлімшесінің — 5; компьютердің жүйедегі адресі — 150.

Сандық адрестен домналық (англ. domaіn — област), адрестің айырмашылыы оның символикалыында және оны адам есте жақсы сақтайды. Домналық адрсетің мысалы, barsuk.les.nora.ru. бұл жердегі домна barsuk — компьютердің анық атауы, өз ІP-адресі бар, домна les — өзі компьютерге берілген топтың атауы, домна nora les — домнасына атау берген өте ірі топтың атауы, және т.с.с. Домналық адрес мәліметтер жіберу процессінде ІP-адресіне өзгереді.

Тапсырмалар:


  1. Жергілікті желінің аппараттық жабдықтары, кабельдік шаруашылық. Берілген жұмыс локальды желі құруда қолданылатын кабель түрлерімен, разъемдермен, коннекторлармен, желілік адаптерлермен, сондай-ақ басқа да желілік құралдармен – хабтармен, репитерлермен, маршрутизаторлармен танысуа мүмкіндік береді.

  2. Жергілікті желілер үшін операциялық жүйелердің негізгі мүмкіндіктері.

Сарамандық жұмыс копмьютердің желілік адаптері драйверін орналастыруды, IPX және IP протоколдарын орналастыруды ұсынады. Өздік жұмыс үшін 1-4 есептерін орындау керек.
  1. Жергілікті желідегі топтық жұмыс.


Сұрақтар:

  1. Жергілікті желі құруда электрондық аппараттардың қандай түрлері қолданылады?

  2. Жергілікті желі құруда және онымен жұмыс жасауда қандай программалық жабдықтар қолданылады?

  3. Жергілікті желі құруда қолданылатын негізгі операциялық жүйелерге сипаттама беріңдер.

  4. Басқарушы жергілікті желі дегеніміз не?

  5. Жергілікті желіде қолданушы идентификациясы қай жадайда жүргізіледі? Олар не үшін керек?

  6. Қандай желілік қосымша клиент-сервер деп аталады?


8,9 –тақырып: WWW-ды қолдануа кауіпсіздікті қамтамасыз ету үшін Microsoft Internet Explorer-ді құру.

  1. Microsoft Internet Explorer web-жолаушысын іске жіберіңіз.

  2. Қорау деңгейін баптау үшін әрбір қауіпсіздік зонасы үшін Құралдар мәзірінен Қасиеттер командасын таңдаңыз.

Мақсаты:

Сұрақтар:

1. Жергілікті желі түсінгі

2. Ақпараттық желілер түсінігі, Электрондық пошта түсінігі

3. Компьютерлік желілер жіктелуі, тарихы

4. Компьютерлік желілерде қолданылатын программалық жабдықтар

5. Интернет шыу тарихы

Тапсырмалар:

  1. Microsoft Outlook Express почталық клиентін іске жіберіңіз. Келетін хабарлар қалтасынан(папка) сізге керекті жіберушінің берілгенін біліп тышқанның оң жаын шерту арқылы контексттік мәзірден Қасиеттер командасын таңдаңыз.

  2. Толық анықтама қосымшасын ашып хаттын тақырыбын ұып алыңыз

Суретте көрсетілгендей хаттың тақырыбында почталық сервердің барлық тізбектері жазылады. Жазу үстіден астыа енгізілген-яни әрбір жаңа сервер арқылы өтетін хат өзінің ақпаратын ұсынады.

From хатының қайтадан қайту адрестерінде жіберуші кез келген нәрсе жазуы мүмкін, сондықтан да оны назарыңыза аудармаңыз-өйткені жарнама рассылкасы провакация болуы мүмкін.

Received сөзінін басталатынең ақыры абзацқа назар аударыңыз. Бұл-сіздің коореспондентіңіз өзінің компьютерінен хат жіберген ең бірінші сервердің жазуы.

Received: from metodist [195.208.174.248] bytomsk.fio.ru [195.208.174.249]

With SMTP (MDaemon.v3.5.6.R)

For; Tue, 28 Aug 2001 18:24:54+0800

Message-ID: <008301c12fb4$686edfc0@metodist>



<< предыдущая страница   следующая страница >>