shkolakz.ru 1
Муниципальное общеобразовательное учреждение –


Карадуванская средняя общеобразовательная школа



«Согласовано»

Руководитель ШМО

__________Солтанова Д.С...

Протокол № ___ от

«____»____________2010 г.


«Согласовано»

Заместитель директора школы МОУ Карадуванская СОШ

____________Асхатдинова Г.М.

«____»____________2010 г.


«Утверждаю»

Директор МОУ Карадуванская СОШ

__________Габдрахманова Г.З.

«___»____2010 г.

Педсовет №______от_______________


ПРОГРАММА ПО
ИСПОЛЬЗОВАНИЮ ИКТ НА УРОКАХ ТАТАРСКОГО ЯЗЫКА И ЛИТЕРАТУРЫ

Зариповой Л.А.


Учителя татарского языка и литературы


2010 – 2011 учебный год


7 нче сыйныф


Татар әдәбиятыннан календарь-тематик план


Атнага - 2 сәгать

Барысы – 70 сәгать


Шулардан:

әсәрләрне өйрәнү – 47 сәгать

сөйләм үстерү –17 сәгать

дәрестән тыш уку – 4 сәгать

кабатлау һәм йомгаклау – 2 сәгать


Программа: Татар урта мәктәпләре өчен әдәбият программалары. 5-11 нче сыйныфлар/ Ф.Хатипов, А.Әхмәдуллин. К., “Мәгариф”, 2005


Дәреслек-хрестоматия: Әдәбият: Татар урта гомуми белем бирү мәктәбенең 7 нче сыйныфы өчен дәреслек-хрестоматия/Ф.М.Хатипов, Ф.Г.Галимуллин., - Казан: Мәгариф, 2006.



Дәреснең темасы, эчтәлеге

Срок

Үтәл

еш

Җиһазлау, өстәмә чыганаклар,

ИКТ куллану

Искәрмәләр

1

Мәкаль һәм әйтем турында төшенчә. Тугандаш халыклар мәкальләре.







1. Н.Исәнбәт “Татар халык мәкальләре”, I-III томнар.

2. Балалар төзегән альбом.

“Авыл утлары “ газетасындагы мәкаләләр белән даими рәвештә танышып барырга, “Мөслим төбәге фольклоры” тупланмасына материаллар җыюны дәвам итәргә.

Әби-бабаларыбыздан ишеткән акыллы фикерләрне күңел дәфтәренә теркәп барырга, тупланмага җыюны дәвам итәргә.

2

Мәкаль һәм әйтемнәрнең үзенчәлекләре.







1. Исламов Ф.Ф. “Мәктәптә халык авыз иҗатын өйрәнү”, К., 1993.

2. Н.Исәнбәт “Татар халык мәкальләре”, I-III томнар.

3. Балалар төзегән альбом.

Яңа мәкаль һәм әйтемнәр язып килергә.

Сөембикә турында белгәннәрне искә төшерергә.

3

Бәет турында төшенчә. “Сөембикә бәете”.








1. Халык авыз иҗаты. Легенда һәи риваятьләр. Бәетләр.К., 1983.

2. “Сөембикә” ж., 1997.

3. “Бәетләр” кульязма альбомы.

4. “Балтач төбәге фольклоры” тупланмасы.

Бәетне сәнгатьле итеп укырга өйрәнергә.

4

“Сөембикә бәете”ндә Сөембикә образы. Бәетнең сәнгатьчә эшләнеше.







5. Халык авыз иҗаты. Легенда һәи риваятьләр. Бәетләр.К., 1983.

6. “Сөембикә” ж., 1997.

7. “Бәетләр” кульязма альбомы.


Өлкәннәрдән бәетләр язып килергә. “Сак-Сок” бәетен укырга.

5

Класстан тыш уку. Бәетләр.







Бәетләргә иллюстрацияләр.Презентация.




6

К.Насыйриның тормышы һәм иҗаты. “Әбугалисина” әсәрен укый башлау.







1. Әдипнең портреты.Презентация

2. Б. Альменов к., 1989, 7 стр. (иллюстрация).

3. “Мәгариф” ж., 1992, №1; 1995, №2.

Әсәргә иллюстрация ясарга.

7

К.Насыйри “Әбугалисина”. Әсәрне уку һәм анализлау.







1. Әдипнең портреты.

2. Б. Альменов к., 1989, 7 стр. (иллюстрация).

3. “Мәгариф” ж., 1992, №1; 1995, №2; 1994, №2.

4. Гайнуллин М. “XIX йөз татар әдәбияты”, 124-142 б.


Төп образларга характеристика бирергә әзерләнергә.

8

Бәйләнешле сөйләм үстерү. Әбугалисина һәм Әбелхарис образларына характеристика.










Г.Тукай турында белгәннәрне искә төшерергә.

9

Г.Тукайның тормыш юлы һәм иҗаты. “Печән базары, яхуд Яңа Кисекбаш” поэмасы белән таныша башлау.







1. “Габдулла Тукай. Тормыш юлы һәм иҗаты.” (интерактив китап).

2. Портрет.Тормыш юлы буенча презентация.

3. Китап күргәзмәсе.

4. И.Нуруллин “Тукай турында хикәяләр”.

5. Тукай (фотоальбом), иллюстрацияләр, рәсемнәр.

6. С.Исмәгыйлева “VIII класста әдәбият дәресләре”, К., 1986. (127-136 б.)

Поэманы укып бетерергә, үзеңә ошаган өлешен сәнгатьле укырга әзерләнергә.

10

Г.Тукай “Печән базары, яхуд Яңа Кисекбаш” поэмасы.







1. “Габдулла Тукай. Тормыш юлы һәм иҗаты.” (интерактив китап).

2. Портрет.

3. Китап күргәзмәсе.

4. И.Нуруллин “Тукай турында хикәяләр”.

5. Тукай (фотоальбом), иллюстрацияләр, рәсемнәр.

6. С.Исмәгыйлева “VIII класста әдәбият дәресләре”, К., 1986. (127-136 б.)

Кисекбаш образына карата үзеңнең фикереңне белдерергә әзерләнергә.


11

Г.Тукайның “Печән базары, яхуд Яңа Кисекбаш” поэмасында Кисекбаш образы.

Әдәбият теориясе. Гилербола.







1. Әдәбият белеме сүзлеге.

2. Рәми И.Г., Даутов Р.Н. Әдәби сүзлек. - Казан: Татар. кит. нәшр., 2001.

3. Әсәргә иллюстрация.




12-13

Бәйләнешле сөйләм үстерү. Сочинение.

1. Мин Кисекбашны нинди итеп күз алдына китерәм?

2. “Печән базары...” әһелләре, Тукай сурәтләвенчә, кемнәр алар?

3. Поэмадагы әкият алымнары.










Эшне төгәлләргә.

14

Г.Исхакыйның тәрҗемәи хәле. “Кәҗүл читек” хикәясе.







1. Әдипнең портреты.Тормыш юлы буенча презентация.

2. “Ялкын” журналыннан әсәргә иллюстрация.

3. “Мәктәптә Г.Исхакый иҗаты белән танышу”, “Мәгараф” ж., 1996, №2, 21-22 б.

Әсәрне сәнгатьле итеп укырга әзерләнергә.

15

Г.Исхакыйның“Кәҗүл читек” хикәясе. Фикер алышу: баланың рухи дөньясын ачу үзенчәлекләре.













16

Дәрдемәнд. Шагыйрь турында белешмә. “Кораб”, “Куанды ил” шигырьләрен уку һәм анализлау.








1. Әдипнең портреты.Тормыш юлы буенча презентация.

2. М.Мәһдиев “Рәмиевләр нәселеннән берәү”, “Казан утлары” ж., 1989, №2.

3. М.Гайнуллин “Татар әдипләре”, К., 1978, 156-172 б.


“Кораб”, “Ата-анам йорты өчен...” шигырьләрен ятларга.

17

Дәрдемәнднең “Рәсем”, “Видагъ”, “Җәй үтте”, “Урысча күп сүзең...” шигырьләрен уку һәм анализлау. “Кораб”, “Ата-анам йорты өчен...” шигырьләрен яттан сөйләү.







1. Әдипнең портреты.

2. М.Мәһдиев “Рәмиевләр нәселеннән берәү”, “Казан утлары” ж., 1989, №2.

3. М.Гайнуллин “Татар әдипләре”, К., 1978, 156-172 б.


Өй сочинениесе “Минем нәсел шәҗәрәм”.

18

К.Тинчурин. Язучы турында белешмә. “Мәдрәсәдә беренче көн” хикәясен укып фикер алышу.







1. Әдипнең портреты.

2. Р.Ишморат “Дусларым – остазларым”.

3. Кульязма альбом.

4. Китап күргәзмәсе.

“Явызлык явызлык тудыра“ дигән темага өйдә әти-әниләр белән фикер алышырга.

19

К.Тинчуринның “Бүре зәхмәте” хикәясен уку, фикер алышу.







1. Әдипнең портреты.

2. Р.Ишморат “Дусларым – остазларым”.

3. Кульязма альбом.


4. Китап күргәзмәсе.


95 бит – мөстәкыйль эш өчен биремнәрне үтәргә.

20-21

Һ.Такташның тормыш юлы, иҗаты. “Мокамай” шигырен уку, фикер алышу, сәнгатьле укырга өйрәнү.







1. Әдипнең портреты.

2. Китап күргәзмәсе.

3. “Күренекле шәхесләр” сериясеннән CD “Һади Такташ” (“Мокамай” – укый А.Арсланов)

Шигырьне ятларга.

22

Бәйләнешле сөйләм үстерү. Һ.Такташның “Мокамай” шигырен яттан сөйләү. “Кеше үз язмышына үзе хуҗа” дигән темага дискуссия.










Дискуссия темасына сөйләшүне өйдә әти-әниләр белән дәвам итәргә.

23-24

М.Әмир турында кыскача белешмә. “Агыйдел” повестеннан өзекләр белән танышу.







1.Язучынын ижаты буенча презентация.

Әби-бабайлардан аларның яшь чаклары турында сөйләтергә, әсәрдәге чор, андагы вакыйгалар белән чагыштырыга.

“Агыйдел рәсемдәге төсле матур...” дип башланган өзекне ятларга.

25

М.Әмирнең “Агыйдел” повесте. Гаяз, Ильяс, Артыкбикә образлары.







1.Агыйдел повесте буенча Онлайн - тест.




26

Бәйләнешле сөйләм үстерү. Артыкбикә образына характеристика.











Әсәрне тулысынча укырга.

27

Бәйләнешле сөйләм үстерү. М.Әмирнең “Агыйдел” повестеннан өзекне яттан сөйләү.

Әдәбият теориясе. Әсәрнең лиризмы.










Әниләр турындагы җырлар, шигырьләрне искә төшереп килергә.

28

С.Хәким иҗаты турында белешмә. “Юксыну”, “Әнкәй”, “Клиндерләр эзлим” шигырьләре.

Әдәбият теориясе. Индивидуальлек, гомумилек.







1. “Күренекле шәхесләр” сериясеннән CD “Сибгат Хәким” (“Юксыну”, “Әнкәй” шигырьләре – укый Р.Таҗетдинов).

2. Әдипнең портреты, фотогалерея, презентация.

3. Китап күргәзмәсе.

Үзеңә ошаган бер шигырен ятларга яисә җырын өйрәнергә.

29

С.Хәким “Тегермән стенасындагы язулар” шигыре.







1. Тегермән рәсеме.

Шигырьне чәчмә формада язып килергә.

30

С.Хәким “Һәйкәл урынында уйланулар”







1. Әдипнең портреты, фотогалерея.

2. М.Җәлил һәйкәленең фоторепродукциясе.

3. Җәлилчеләрнең барельефлары фоторепродукциясе.


4. Мәктәбебездә М.Җәлилгә куелган истәлек тактасы.


Мемориаль комплекста булып, андагы сыннарны тагын бер кат игътибар белән күзәтергә һәм күңелдә туган хисләрне кәгазьгә төшерергә.

31-33

Ф.Хөсни. Язучы турында белешмә. “Йөзек кашы” повесте.







1. Әдипнең портреты.

2. Китап күргәзмәсе.

3. Әсәргә ясалган иллюстрацияләр.


Әсәргә иллюстрацияле китап бите ясарга.

Үзеңә ошаган өзекне сәнгатьле укырга өйрәнергә.

Укылган өлешләрнең кыскача эчтәлеген сөйләргә өйрәнергә.

34

Бәйләнешле сөйләм үстерү. Айдар холкының үзенчәлекләре (катлаулы план төзү, диалогик сөйләм күнегүләре).

Әдәбият теориясе. Типиклык төшенчәсе.













35- 36

Бәйләнешле сөйләм үстерү. Хөкем йөртү тибындагы сочинение.

1. Вәсилә, мин дә синеңчә эшләр идем.

2. Минем холкым – минем язмышым.

3. Госман образына минем мөнәсәбәтем.










Сочинениене төгәлләргә.

37

Класстан тыш уку. Ә.Фәйзи “Әүхәдинең хатыны Майшәкәр белән саубуллашуы”, “Бал корты” яки “Габдулла Тукайга” әсәрләре.








“Габдулла Тукайга” (ятларга)

38

Ф.Кәрим. Шагыйрь һәм аның иҗаты турында тулырак мәгълүмат бирү.







1. Әдипнең портреты, презентация.

2. Китап күргәзмәсе.

3. Әсәрләргә ясалган иллюстрацияләр.


Шагыйрь биографиясенең хронологиясен язып килергә.

39

Ф.Кәрим “Ант”, “...Сөйләр сүзләр бик күп алар”, “Ватаным өчен” шигырьләрен уку һәм анализлау.







Фонохрестоматия. Ф.Галимуллин укуында.

“...Сөйләр сүзләр бик күп алар” шигырен ятларга.

40

Ф.Кәрим “Кыңгыраулы яшел гармун” поэмасыуку, фикер алышу.

Әдәбият теориясе. Поэма турында төшенчә.







Фонохрестоматия. Ф.Галимуллин укуында.

Поэмадан бирелгә өзекне ятларга.

41

Бәйләнешле сөйләм үстерү. Сәнгатьле уку конкурсы. Ф.Кәрим шигырьләре.










Р.Мөхәммәдиевнең “Муенсалы күгәрчен” хикәясен укырга, иллюстрация ясарга.

42

Класстан тыш уку. Р.Мөхәммәдиевнең “Муенсалы күгәрчен” хикәясе.





1. Әдипнең портреты.

2. Китап күргәзмәсе.


Төркемнәргә биремнәр:

1. Ә.Еники турында ниләр беләсез? Нинди әсәрләрен укыганыгыз бар? сорауларына тулы җаваплар әзерләргә.

2. Фотогалерея эшләргә.

3. Китап күргәзмәсе әзерләргә.

43

Ә.Еникинең тормыш юлы һәм иҗатына күзәтү. “Әйтелмәгән васыять” хикәясен укый башлау (1 нче бүлек).

Әдәбият теориясе. Пейзаж картинасы.







1. Әдипнең портреты.

2. Китап күргәзмәсе.

3. Фотогалерея, презентация.

4. “Ялкын” ж., 1999, №2.





44-46

Ә.Еникинең“Әйтелмәгән васыять” хикәясен уку һәм анализлау.

Акъәби образы. Аның уй-фикерләре.

Әдәбият теориясе. Проблема төшенчәсе.







1. Иллюстрацияләр.

2. “Мәгариф” ж., 1996, №10; 1994, №4.

3. Ә.Еники “Халыкның күңелен ачык белү дә кирәк”, “Казан утлары”, 1989, №3.

4. Әдһәмова, Әминов “7 нче класста әдәбият дәресләре”, К., 1989., 83-85 б.

5. Музей экспонатлары.




47

Бәйләнешле сөйләм үстерү. Сочинение өчен катлаулы план төзү, эпиграф турында мәгълүмат бирү, цитаталардан файдалану үзенчәлекләрен аңлату.







1. "Эйтелмэгэн васыять" эсэре буенча презентация, онлайн тест.

Сочинение язарга әзерләнергә.


48

Бәйләнешле сөйләм үстерү. Сочинение язу. “Ә.Еникинең“Әйтелмәгән васыять” хикәясендә Акъәби образы”.










Сочинениене язып бетерергә.

49

Н.Арсланов. Шагыйрь турында белешмә. “Атлантида”, “Яз”, “Тәлгәш-тәлгәш миләш” “Халкыма” шигырьләрен уку;, сәнгатьлелек дәрәҗәсе, фәлсәфи тирәнлеге, форма ягыннан камиллеге турында фикер алышу.







1. Әдипнең портреты (Б.Альменов, К., 1988, 50-52 б.).

2. Китап күргәзмәсе.

3. Фотогалерея.



Бер шигыренә иллюстрация ясап, телдән тасвирларга әзерләнергә.

50

Бәйләнешле сөйләм үстерү. Туган тел, туган як табигатенең гүзәллеге, яки гаиләдәге кешеләр турында шигырь язып карау.

Ритм, рифма, иҗек саны турында төшенчә.







1. Шигырь үрнәкләре.




51

Г.Ахунов. Язучының тәрҗемәи хәле белән таныштыру. “Артышлы тау буенда” повестен укый башлау.







1. Әдипнең портреты.

2. Китап күргәзмәсе.

3. Фотогалерея.




52-53

Г.Ахуновның “Артышлы тау буенда” повестен уку, фикер алышу. Һәр бүлектә уздырылган фикер, төп идея.














54

“Артышлы тау буенда” повестендагы Хәсән холкына хас сыйфатлар.










Сочинениегә әзерләнергә.

55-56

Бәйләнешле сөйләм үстерү. Сочинение.

1. Хәсән – минем яшьтәшем.

2. Кешенең холкы – аның язмышы.













57

Х.Сарьян. Язучының иҗаты турында кыскача мәгълүмат. “Бер ананың биш улы” әсәрен укый башлау.







1. Әдипнең портреты, презентация.

2. Китап күргәзмәсе.

3. Фотогалерея.

1-3 нче бүлекләрне сөйләргә әзерләнергә.

58-59

Х.Сарьянның “Бер ананың биш улы” әсәрен уку, фикер алышу.













60

Х.Сарьянның “Бер ананың биш улы” әсәрендә хикәяләүче образы.

Әдбият теориясе. Тема турында төшенчә.






1. "Бер ананын биш улы" эсэре буенча презентация, тест.


Сочинение өчен тема сайларга һәм аны нигезләргә.

61-62

Бәйләнешле сөйләм үстерү. Сочинение.

1. Ананың күркә сыйфатлары: йомшак күңеллелек һәм рух ныклыгы.

2. Маһисәрвәр апа – бөек ана!

3. Мин әсәрдәге ананың нинди сыйфатларын үземдә булдырыр идем?

4. Мирзаның үлеме – иң югары дәрәҗәдәге мәгънәле үлем.

5. Сирин образындагы һәм минем холкымдагы аермалы яки уртак яклар.

6. Исән булса, Хәвадискә яшәү җиңел булыр идеме?













63

Бәйләнешле сөйләм үстерү. Язма эшләргә коллектив анализ.










Р.Гаташның бер шигырен чтларга.

64

Класстан тыш уку. Р.Гаташ шигырьләре.







1. Әдипнең портреты.

2. Китап күргәзмәсе.

3. Фотогалерея.




65

Якташ язучылар иҗаты белән танышу.













66

Язучылар һәм шагыйрьләр белән очрашу.





1. Язучыларнын ижаты буенча презентация.





67

Спектакль карау.







1. DVD диск (спетакль)




68-69

Ел буена үткәннәрне кабатлау.













70

Белемнәрне тикшерү һәм бәяләү.















Татар әдәбиятыннан эш программасы

7 нчы сыйныф

(70 сәг)


Аңлатма язуы

Эш программасы статусы.


Программа нигезенә Россия, Татарстан Мәгариф һәм фән министрлыкларының мәктәпләрдә урта һәм тулы белем алу стандартлары салынды, “Татар урта гомуми белем бирү мәктәпләрендә әдәбият укыту программасы”на нигезләнеп төзелде.

Эш программасы структурасы.

Татар әдәбиятыннан эш программасы өч өлештән тора: аңлатма язуыннан, төп бүлекләрне, белем һәм күнекмәләрне үз эченә алган программаның эчтәлегеннән, укучыларның әзерлек дәрәҗәсенә таләпләреннән.

Эш программасының эчтәлеге.


Яңа стандарттагы иң мөһим таләп мондый: мәктәпне тәмамлаганда, «укучы үз алдына максат куярга һәм аны тормышка ашыру юлларын үзе таба алу дәрәҗәсенә күтәрелергә тиеш”. Бу – яңа стандартта эшлекле белем дип атала. Эшлекле белем – стандарт керткән яңалыкның әһәмиятле эчтәлеген ачып бирүче иң гомуми төшенчә. Белем алу гамәлләренең структурасын һәм принцибын стандарт үзе аңлата:

Структурасы – теория ярдәме белән, әдәби әсәрләргә анализ ясап, эчтәлек табу. Белем компонентлары өчәү: теория, өйрәнелә торган объект һәм алар арасындагы бәйләнеш – анализ гамәле.

Татар әдәбиятын укытуның максатлары:

1. татар әдәбиятының бай тарихын, классик язучыларының иҗатларын һәм иң күренекле әсәрләрне өйрәнү, үзләштерү;

2. иң күркәм әсәрләр мисалында рухи байлыкның кыйммәтен күрсәтү, дәрәҗәсен күтәрү;

3. укучыда кызыксыну хисен уяту, белем алуга, иҗади һәм рухи үсүгә теләк – омтылыш тудыру, укучының иҗади сәләтен үстерү

Укыту планында 7 нче сыйныфта татар әдәбиятыннан атнага 2 сәгать вакыт бирелә. Татар әдәбиятыннан тематик планны “Татар урта гомуми белем бирү мәктәпләрендә әдәбият укыту программасы”на нигезләнеп төзедем. Программада 70 сәгать каралган: әсәрләрне өйрәнү – 47 сәгать

сөйләм үстерү –17 сәгать

дәрестән тыш уку – 4 сәгать

кабатлау һәм йомгаклау – 2 сәгать


Эдэбият дэреслэрендэ ИКТ кулланунын максатлары:

1. татар әдәбиятының бай тарихын, классик язучыларының иҗатларын һәм иң күренекле әсәрләрне өйрәнү, үзләштерүне яна технологиялэр ярдэмендэ укучыларга житкеру;

2. укучыларнын белем дэрэжэсен онлайн тестлар ярдэмендэ тикшеру;

3. укучыда кызыксыну хисен уяту, белем алуга, иҗади һәм рухи үсүгә теләк – омтылыш тудыру, укучының иҗади сәләтен үстерү.



Кулланылышта булган СD, DVD дисклар, презентациялэр исемлеге:


1. Бәетләргә иллюстрацияләр.Презентация.

2. К.Насыйриның тормышы һәм иҗаты буенча презентация.

3. “Габдулла Тукай. Тормыш юлы һәм иҗаты.” (интерактив китап).

4. “Габдулла Тукай. Тормыш юлы һәм иҗаты.” Презентация.

5. Дәрдемәнд. Тормыш юлы һәм иҗаты.” Презентация.

6. “Күренекле шәхесләр” сериясеннән CD “Һади Такташ” (“Мокамай” – укый А.Арсланов).

7. М.Эмир.Тормыш юлы һәм иҗаты.” Презентация.

8. "Агыйдел" повесте буенча Онлайн - тест.

9. “Күренекле шәхесләр” сериясеннән CD “Сибгат Хәким” (“Юксыну”, “Әнкәй” шигырьләре – укый

Р.Таҗетдинов).

10. С.Хэким.Тормыш юлы һәм иҗаты.” Презентация.


11. Ф.Кэрим.Тормыш юлы һәм иҗаты.” Презентация.

12. Фонохрестоматия. Ф.Галимуллин укуында.

13. Э.Еники. "Эйтелмэгэн васыять" эсэре буенча презентация, онлайн тест.

14. Х.Сарьян . "Тормыш юлы һәм иҗаты.” Презентация.

15. "Бер ананын биш улы" эсэре буенча презентация, тест.

16. Торле язучылар ижаты буенча презентация.

17. DVD диск (спетакльлэр).