shkolakz.ru   1 ... 2 3 4 5

Қорытынды


Қорыта келгенде, ақшалар ертеден адамзаттың пайда болуымен қатар өмір сүріп келеді десе болады. Ғасырлар бойы ақша өзгеріп отырған және бүгінде олардың жағдайы аяқталған, соңғы фраза болып табылмайды.

Тауар айналысының тарихи дамуы прцесінде жалпыға бірдей эквивалент формасында әр алуан тауарлар болған: мал, тері, бақалшақ, металл бұйымдары және тағы басқалар. Мұныңбарлығы тауар өндірісі мен тауар айналысының болуына негіздеген ақша қажеттігінің себептерін түсіндіреді.

Эконмикалық категория ретінде ақшалар өндіріс және бөлу прцесінде адамдар арасындағы экономикалық қатынастарды бейнелейді. Бұл жерде ақша бес түрлі қызмет атқарады: құн өлшемі, айналыс құралы, төлем құралы, қазына жинау және қорлану құралы, дүниежүзілік ақшалар.

Ақшаның өзінде, сондай-ақ оладың қызметтерінде жылдар бойы өзгерістер болды. Егер де бұрындары сатып алу – сату процесі жалпыға бірдей эквивалентпен алтынмен жүргізілсе, бұл күндері қағаз және несие ақшалармен жүзеге асуда.

Сонымен ақша жүйесі дегеніміз – бұл тарихи түрде қалыптасқан және ұлттық заңдылықтармен бекітілген ақша айналысын ұйымдастыру формасы.

Ал ақша айналысы деп – шаруашылықтағы тауарларды өткізуге, сондай-ақ тауарлы төлемдерді және есеп айырысуларды жүзеге асыруға қызмет ететін қолма-қол және қолма-қолсыз ақша формаларындағы ақшалардың қозғалысы.

Ақша айналысының объективтік негізінде де тауар өндірісі жатады. Тауар өндірісі тұсында тауарлар әлемі: тауар және ақшаға бөліне отырып, олардың арасында өзара қарама-қайшылықтар туады. Қоғамдық еңек бөлінісінің тереңдуіне және жалпы ұлттық және дүниежүзілік нарықтардың қалыптасуымен байланысты капитализм тұсында ақша айналысы да әрі

қарай дами түседі. Сонымен ақша, акпитал айналымына қызмет ете отырып, барлық жиынтық қоғамдық өнім айналысы мен айырбасында дәнекер бролады. Ақшаның қолма-қол және қолма-қолсыз формаларының көмегімен тауарлар айналысы, сондай-ақ несиелік және капиталдың қоғалысы жүзеге асырылады.



Қолданылған әдебиеттер


1. Көшенова Б. Ақша Несие Банктер Валюта қатынастары

Алматы «Экономика» - 2000 ж.;

2. Сейітқасымов Ғ. С. Ақша несие Банктер

Алматы «Экономика» - 2001 ж.;

3. Мақыш С. Б. Ақша айналысы және несие

Алматы 2004 ж.;


  1. Сахариев С.С, Сахариева А. С Әлем экономкасы ІІ-бөлім

Алматы «Дәнекер» - 2003 ж.;

Периодикалық басылымдар «газет-журналдар»

  1. Егемен Қазақстан 2003 ж., 12 қараша, 2-3 бет;

  2. Арқа жары 2003 ж., 20қараша, 1-2 бет;

  3. Егемен Қазақстан 2001 ж., 11 желтоқсан, 2бет;

  4. Орталық Қазақстан 2001ж., 23 тамыз, 3 бет;

  5. Егемен Қазақстан 2001 ж., 17 қаңтар, 2 бет;

  6. Түркістан 1999 ж., 5-11 мамыр, 1-2 бет.



1-ші қосымша

Ақша базасы және оның құрлымы


1

1999

2000

2001

2002

2003

Ақша базасы (резервтік ақша) млн тенге

оның ішінде:

126749

134416

174959

208171

254077

Қолма-қол ақша ҚР-ның ұлттық банкінен тыс

110407

116335

145477

177899

206088

Екінші деңгейдегі банктің депозиттержәне Ұлттық Банктің басқа ұйымдары


16342

18081

29482

30272

47989

Ақша базасы (резервтік ақша) пайызда

оның ішінде:

100

100

100

100

100

Қолма-қол ақша ҚР-ның Ұлттық Банкінен тыс

87

87

83

85

81

Екінші деңгейдегі депозиттер және Ұлттық Банктің басқа ұйымдары

13

13

17

15

19



2-ші қосымша


АКП-ның негізгі көрсеткіштері 2002-2004 ж








2001

2002

2003

2004

Инфляция

Жылына орташа, %

68,5

5-7

4-6

4-6

Ресми есеп мөлшері

Жылына орташа, %


10,8

6-8

5-7

5-7

Жалпы алтынвалюталық резерв

млн. долл. США

өзгеруі %


2559

20,5


2818

10,1


2848

1,1


2990

5,0

Ақша базасы

млрд.тенге

%-тік өзгеруі

169


26,0

207


22,0

237


14,8

268


12,9

Ақша массасы

млрд. тенге

%-тік өзгеруі

434


49,5

544


25,2

671


23,4

788


17,5

Экономикадағы банктың кредиті

млрд. тенге

%-тік өзгеруі

439


58,8

571


30,1

718


25,7

866


20,8

Депозиттің сияпат орташа өлшенген мөлшері физикалық тұлға




13

11,0

9,0

7,5

Заңды тұлғалардың берілген кредит сияпатына орташа мөлшері





17,5

16

15

13,5



3-ші қосымша


ҚР-ның Ұлттық Банкінің халықаралық резервтері

және ақша базасы 2004 ж.





Ағымдағы бағамен

Тұрақты бағамен

Таза халықаралық резервтер млн. долл.

Оның ішінде

6 683,9


6 727,9


ЕАВ таза активтер

5 978,2

5 978,2

Алтын

705,7

749,7

Ақша базасы, млрд. тенге

382,7

382,7

KZT/USD (кезең аяғында)

135,4

144,22

Алтынның бағасы (1 трой унциясы үшін USD-мен)

392,75

417,25



4-ші қосымша


Ақша агрегаттары 2003 ж




Ақша агрегаттары

12.00

12.01


12.02

1

Ақша базасы (резервтік ақша)

оның ішінде:

134416

174959

208171




1.1. Ұлттық банктен тыс қолма-қол ақша

116335

145477

177899




1.2. ЕДБ-дің және басқа ұйымдардың Ұлттық банкідегі депозиттері

18081

29482

30272

2

М0 (айналыстағы қолма-қол ақша)

106428

131175

161701

3

М1

оның ішінде:

195442

224234

287293




3.1. халықтың теңгедегі аудармалы депозиттері

15245

1912

17799




3.2. банктік емес заңды тұлғалардың теңгедегі аудармалы депозиттері

73769

91148


107792

4

М2

оның ішінде:

290643

337980

498071




4.1. халықтың теңгедегі басқа да депозиттері және шетел валютасындағы аудармалы депозиттері

21662

48876

61442




4.2. банктік емес заңды тұлғалардың теңгедегі басқа да депозиттері және шетел валютасындағы аудармалы депозиттері

73539

64870

149336

5

М3

оның ішінде:

397015

576023

764954


































5.1. халықтың шетел валютасындағы басқа да депозиттері

51573

134077

171439





5.2. банктік емес заңды тұлғалардың басқа депозиттері

54999

103967

95443


<< предыдущая страница   следующая страница >>